Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(44)/2014
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(44)/2014
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

III Krakowska Konferencja Bibliotek Naukowych: Koha - narzędzie open source do obsługi biblioteki naukowej. Relacja autora referatu, uczestnika projektu i obserwatora wdrożenia

27 i 28 listopada 2014 roku biblioteki: najpierw Krakowskiej Akademii (27 listopada) następnie Politechniki Krakowskiej (28 listopada) gościły bibliotekarzy zainteresowanych w ogólności wdrożeniami zintegrowanych systemów bibliotecznych o otwartym kodzie, zaś w szczególności prezentacją wspólnie dokonanego przez te biblioteki wdrożenia systemu Koha.

Relację z Konferencji, zgodnie z tytułem tej wzmianki zacznę od własnego wystąpienia, głównie z powodu dyskusji, która zakończyła serię pierwszych wystąpień Konferencji (był to pierwszy referat wygłoszony na tej Konferencji). Artykuł „Postawy polskich przedsiębiorstw i instytucji wobec otwartego oprogramowania: przegląd badań”, relacjonował wyniki badań przeprowadzonych nad postawami wszelkiego typu organizacji (non-profit i for-profit) wobec otwartego oprogramowania. Omówienie najczęściej wymienianych postaw uważam za bardzo ważny czynnik, który może istotnie zaważyć na przyszłych decyzjach bibliotek tak, jak już zaważył na decyzji zaniechania implementacji systemu otwartego w naszej Bibliotece w roku 2013. Przypomnijmy, że z pomysłem wdrożenia systemu Koha dyrektor Biblioteki Głównej UEK wystąpił na posiedzeniu Krakowskiego Zespołu Bibliotecznego (KZB) w roku 2011. Nasza Biblioteka przez pewien czas uczestniczyła także w zawiązanym w 2012 roku na potrzeby projektu Konsorcjum ds. Koha, ale następnie w roku 2013 z tego projektu się wycofała.

Artykuł składał się z trzech części. W pierwszej przedstawiono otwarte i własnościowe zintegrowane systemy biblioteczne o największej liczbie wdrożeń (Slajd 1) i raport z badań nad poziomem satysfakcji bibliotekarzy, którzy tych systemów używają (Slajd 2).

Slajd 1
Slajd 1
Slajd 2
Slajd 2

Część pierwsza mojego wystąpienia zakończona została przywołaniem opracowania [J. W. Riewe, 2008; praca dostępna w sieci], w którym, na stronie 90, przedstawiono porównanie przeciętnych rocznych opłat związanych z funkcjonowaniem systemów otwartych i własnościowych. Opłaty te były niższe dla systemów otwartych, zgodnie z logiką, z powodu braku płatności za licencje.

„Medalowe” miejsca w zakresie liczby wdrożeń i w badaniach satysfakcji użytkowników systemu Koha, czy to w wersjach samodzielnej obsługi (Koha – Independent), czy też z udziałem firm usługowych (bardzo wysokie oceny dla firmy ByWater Solutions) oraz niższe koszty roczne utrzymania systemu uzasadniają slajd wprowadzający zasadniczą część referatu:

Slajd 3
Slajd 3

Ten duży pytajnik, reprezentujący poziom problemu, zaadresowałam nie do bibliotek w ogólności lecz do bibliotek w Polsce. W Polsce mamy bowiem 6 wdrożeń ZSB o otwartym kodzie, na ogólną liczbę 4806 bibliotek używających systemów zintegrowanych. Odpowiedzi zaś postanowiłam poszukać w raportach z badań na temat stanu wdrożeń i/ lub postaw wobec otwartego oprogramowania przeprowadzonych we wszelkiego typu instytucjach działających w naszym kraju. Ustaliłam, że badania takie są prowadzone od 2005 roku i objęły:

  • instytucje publiczne i przedsiębiorstwa (rok przeprowadzenia ankiety: 2005);
  • administracja rządowa szczebla centralnego i wojewódzkiego (rok przeprowadzenia ankiety: 2010);
  • biblioteki akademickie Łodzi (rok przeprowadzenia ankiety: 2010);
  • podmioty gospodarcze działające na terenie 2 województw: mazowieckiego i świętokrzyskiego (rok przeprowadzenia ankiety: 2010);
  • przedsiębiorstwa województwa pomorskiego (rok sprawozdania GUS: 2011).

Streszczając do minimum wyniki tych badań:

  • główna korzyść z systemów otwartych to, w opinii ankietowanych, ich niższe koszty;
  • główną przeszkodą w ich implementacji jest rutyna i przyzwyczajenie pracowników.

Ostatnia część wystąpienia przedstawiała korzyści, jakie mogą odnieść biblioteki, uwolnione do:

  • analizowania działania programu oraz wprowadzania poprawek, dostosowywania go do własnych potrzeb;
  • ulepszania programu, a następnie dystrybuowania własnych ulepszeń, tak aby mogła z nich skorzystać cała społeczność,

bo takie są jedne z najważniejszych korzyści z otwartego kodu. Zamiarem tej części było także przedstawienie korzyści z funkcjonującego już w praktyce gospodarczej crowdsourcingu. Ten fragment wystąpienia wprowadzało następujące pytanie zamieszczone na kolejnym slajdzie:

Slajd 4
Slajd 4

Przygotowując to zapytanie kierowałam się intuicją, gdyż nie zgłaszano mi takiej wątpliwości. Nie przypuszczałam, że usłyszę następujący głos z sali: czy ktoś chciałby mieć konto w banku, leczyć się w szpitalu – ogólnie korzystać z usług instytucji, których zintegrowane systemy oparto na otwartym kodzie? Pytanie, które postawiłam w artykule jest niestety zasadne i wskazuje na ważny obszar dalszej pracy dla instytucji propagujących kwestie otwartości.

Tę bardzo długą relację z artykułu – i jakoś także odzewu, jaki wzbudził na Konferencji – trzeba koniecznie uzupełnić o wrażenia dotyczące samego projektu i jego implementacji.

Organizatorzy zadbali o pełny obraz implementacji systemu Koha w Polsce: zaproszono także inne biblioteki, które ten system wdrożyły. Zobaczyliśmy, w jak bardzo różny sposób realizowano to zadanie. Tym bardziej trzeba sprawozdać stale przewijające się w kuluarach i wyrażone publicznie na koniec Konferencji uznanie dla rzucającej się w oczy wzorowej współpracy obydwu bibliotek – ważnej nie tylko na początku drogi. Ale dla mnie największą zdobyczą tej implementacji są obecne kwalifikacje pracowników, którzy w tym projekcie uczestniczyli. Informatycy i bibliotekarze przedstawili nam pełny obraz zaaplikowanego systemu i na nowo zestrojonych Bibliotek. Mieliśmy pełny obraz funkcjonowania poszczególnych modułów systemu, w tym modułu gromadzeniowego, którego ze względu na bardzo wysoki koszt nie mamy w naszej Bibliotece. Był to obraz naprawdę imponujący: stale doskonalonych i już bardzo dopracowanych narzędzi pracy i bardzo kompetentnych osób - po prostu ekspertów tych swoich systemów. Tak bardzo mi było szkoda, że nie jest to doświadczenie pracowników naszej Biblioteki...

Może kiedy już widać, że wdrożenie przeszło tak nadzwyczajnie pomyślnie warto ponownie je rozważyć? Mamy już pewne doświadczenia, nasi informatycy i bibliotekarze włożyli już trochę pracy w projekt Konsorcjum Koha. „Nigdy nie mów nigdy” powiedziała na zakończenie Konferencji dyrektor Biblioteki AGH i przewodnicząca KZB Ewa Lankosz jak gdyby zmierzając się z tą myślą w kontekście przyszłości kierowanej przez siebie Biblioteki.

Wymienione źródła:

  1. Breeding, M. (2914), Perceptions 2013: An International Survey of Library Automation. http://www.librarytechnology.org/perceptions2013.pl
  2. Breeding, M. (2014), Library Systems Report 2014: Competition and strategic cooperation. American Libraries, May, s. 21-33
  3. Riewe, L. M. (2008), Survey of open source integrated library systems. Master's Theses and Graduate Research of San Jose State University [Dostępny w internecie] http://scholarworks.sjsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4477&context=etd_theses
  4. Baza Lib-web-cats http://librarytechnology.org

Anna Osiewalska

© 2009 Biblioteka Główna UEK