Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 1(39)/2012
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 1(39)/2012
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Tadeusz Korzon - Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764-1794).
Badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego

Tadeusz Korzon (1839-1918), autor tej wyjątkowej pracy, był człowiekiem o niezwykle ciekawym życiu. Zapewne duży wpływ miały na to czasy, w których żył i pracował.

Urodził się w Mińsku, był synem Adama sekretarza gubernialnego i Henriety z Łowaszyńskich. Gimnazjum ukończył w miejscu urodzenia, dodatkowo kształcił się na kółkach samokształceniowych, a następnie rozpoczął studia wyższe w Moskwie, gdzie studiował prawo, w latach 1855-1859. Po studiach osiadł w Kownie, odrzucając złożoną mu propozycję pozostania w Moskwie i dalszego kształcenia w kierunku prawniczym. Podjął pracę jako nauczyciel gimnazjalny. Już wtedy rozpoczął działalność społeczną, za którą został skazany na karę aresztu domowego, a następnie na pobyt w odosobnieniu, w klasztorze karmelitów. Wydano też na niego wyrok śmierci, który zamieniono na zsyłkę na Ural. Przebywał w Ufie, a następnie w Orenburgu przez okres pięciu lat. W 1867 r. powrócił na Litwę, skąd został wydalony do Piotrkowa Trybunalskiego. Po dwóch latach osiadł wraz z żoną w Warszawie. Początkowo był to okres bardzo trudny dla jego rodziny, bowiem Korzon miał problemy ze znalezieniem pracy. Zajmował się nauczaniem języka rosyjskiego, wykonywał tłumaczenia, aż wreszcie w 1875 r. rozpoczął wykłady w Szkole Handlowej Leopolda Kronenberga, gdzie wykładał historię powszechną i historię handlu. Pisał też liczne artykuły współpracując z redakcjami wielu czasopism ( Biblioteka Warszawska, Kłosy, Ateneum, Niwa, Kwartalnik Historyczny i in.), oraz artykuły w Wielkiej encyklopedii powszechnej ilustrowanej, której był także członkiem komitetu redakcyjnego. W 1897 r. Korzon objął stanowisko dyrektora biblioteki ordynacji Zamojskich, dzięki temu mógł bardziej poświęcić się pracy naukowej.

W tym okresie powstawały jego liczne recenzje, artykuły i podręczniki. Wiele zaangażowania wykazał przygotowując pracę Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta. Było to dzieło wymagające olbrzymiej cierpliwości i pracowitości. Szczególnie zainteresował się autor problemami społecznymi i gospodarczymi tego okresu. Uważał, że mało miejsca do tej pory poświęcono tym zagadnieniom. Dodatkowy bodziec do badania tego okresu stanowiły coraz liczniej pojawiające się antypolskie publikacje obcych autorów, ale też rocznice rozbiorów Polski. Korzon dał tą pracą początek tzw. historycznej szkole warszawskiej.

Przedstawiając społeczne i gospodarcze problemy Polski, posłużył się autor bardzo licznymi, znakomicie we wstępie omówionymi źródłami. Podzielił je na źródła literackie i urzędowe, przy czym te ostatnie dodatkowo na druki i rękopisy. Korzon pracował też w oparciu o bogaty materiał pochodzący z licznych archiwów, o których również informuje we wstępie do pracy. Pośród wielu zagadnień szeroko przedstawionych, znalazły się tematy dotyczące analizy gospodarki Polski, obszaru i powierzchni kraju, ludności, grup społecznych i wyznaniowych, rolnictwa i rolników. Wiele miejsca poświęcił problematyce handlu, omówił warunki i politykę handlu zagranicznego, bilanse handlowe (np. Prowincji Litewskiej). Zajął się też zagadnieniem pieniądza w Polsce.

Korzon ubolewał nad złym stanem miast, poszukiwał wytłumaczenia i zrozumienia tego stanu rzeczy. Dużo uwagi zwracał na zagadnienia związane z miastami i mieszczaństwem. Entuzjastycznie patrzył na rozwój techniki i przemysłu na ziemiach polskich.

Spodek do filiżanki porcelanowej

Uczony podjął się trudu przedstawienia stanu skarbu państwa, analizując fundusze Stanisława Augusta, źródła dochodów oraz reformy skarbowe. Zajął się też administracją centralną i funkcjonowaniem sejmu, uważnie i szczegółowo przyjrzał się zagadnieniom wojennym.

Akcja Kompanii Manufaktur Wełnianych

Autor omawianego wybitnego dzieła, dokonywał prezentacji zagadnień na dwóch płaszczyznach: oceny moralnej i politycznej a jednocześnie podawał fakty i cyfry. Widział słabość Polski w źle rozwiniętym handlu i rzemiośle. Był też wielkim zwolennikiem i entuzjastą reform. To wielotomowe wydawnictwo stanowi cenne źródło informacji, sporządzone w oparciu o oryginalne dokumenty, do których dostęp w chwili obecnej jest już niemożliwy. Liczne zagadnienia, które Korzon przedstawił stały się przyczynkiem do dalszych badań kontynuowanych przez następców.

Inne prace Tadeusza Korzona dostępne w Bibliotece Głównej UEK, oraz w Akademickiej Bibliotece Cyfrowej.

  • Historia handlu w zarysie, 1914.
  • O nauczaniu historii z powodu zamierzonej reformy szkół średnich w Galicji, 1882.
  • Historia nowożytna. T.1, do1648 r., 1889. /w zbiorach BGUEK/
  • Historia wieków średnich wyłożona sposobem elementarnym, 1884. /w zbiorach BGUEK/
  • Historia starożytna wyłożona sposobem elementarnym, 1886.

Literatura:

  1. Korzon T, Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764-1794). Badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego. T.1-6. Wyd. 2. Kraków, 1897.
  2. Włodarczyk J, Tadeusz Korzon; główne koncepcje historyczne i historiozoficzne, Łódź, 1958.
  3. Polski Słownik Biograficzny, T.XIV/1, Z.60, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968-1969, s. 178-181.

Danuta Domalewska

© 2009 Biblioteka Główna UEK