Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(36)/2010
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(36)/2010
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Od 0 do 5 : krótka historia VAT-u na książki w Polsce

Podatek od towarów i usług (VAT od ang. Value Added Tax), w Polsce został wprowadzony ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r. Nr 11, poz. 50). Po wejściu Polski do Unii Europejskiej, konieczność harmonizacji polskiego prawa podatkowego z prawem UE zmusiła polskiego ustawodawcę do uregulowania tej kwestii w nowej ustawie o podatku od towarów i usług obowiązującej obecnie, opublikowanej 11 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 535). Przed przystąpieniem Polski do Unii, wynegocjonowano okres przejściowy na stosowanie preferencyjnych stawek VAT, przedłużony w 2007 roku i obowiązujący do końca 2010. Od stycznia 2011 r. powinna być wprowadzona stawka VAT na książki i prasę specjalistyczną. Unijny system podatkowy nakłada na kraje członkowskie stawkę podstawową nie mniejszą niż 15%, a w ściśle określonych warunkach – stawkę zredukowaną, nie mniejszą niż 5%. Zgodnie z dyrektywą 112 UE od pierwszego stycznia 2011 roku nastąpi przywrócenie VAT-u na książki. Ministrowie finansów krajów członkowskich UE, wchodzący w skład rady ECOFIN (Rada do spraw gospodarczych i finansowych) nie wydali i nie zatwierdzili zgody na zwolnienie Polski z VAT-u .O takie zwolnienie występowało Ministerstwo Finansów.

Wiele środowisk związanych z książką i czytelnictwem zwracało się w ostatnich miesiącach do Rządu w tej sprawie. Przesyłano petycje od organizacji, związków zawodowych i stowarzyszeń działających w sektorze książek. Na branżowych spotkaniach i dyskusjach przedstawiano listę argumentów uzasadniających prośbę Polski o utrzymanie stawki zerowej na kolejne lata.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego popierał wszelkie działania w tej sprawie i dlatego też wystosował list do Ministra Finansów Jacka Rostowskiego, a swoje stanowisko przedstawił podczas debaty „Utrzymanie zerowego VAT-u na książki”, która odbyła się w czerwcu 2010 r. w Warszawie. Minister Bogdan Zdrojewski proponował, aby objąć stawką zerową nie tylko książki i czasopisma specjalistyczne ale też e-booki, czyli książki w wersji elektronicznej.

W ramach 55. Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie 21 maja 2010 r., odbyła się konferencja zorganizowana przez redakcję „Wiadomości Księgarskich” wraz z przedstawicielami Polskiej Izby Książki, Izby Księgarstwa Polskiego, Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. W trakcie spotkania przedstawiono stanowisko środowiska w sprawie zmiany stawki VAT.

28 czerwca 2010 r. Prezes Polskiej Izby Książki Piotr Marciszuk przesłał do Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego opinię PIK uzasadniającą potrzebę zerowego podatku VAT, z krótką analizą obecnego stanu czytelnictwa w Polsce. Wg oceny PIK, wartość podatku nie przekraczałaby 350 mln zł, a wzrost wydatków budżetowych związanych z negatywnymi skutkami byłby porównywalny z zyskiem wynikającym z jego wprowadzenia. [1]

Stowarzyszenie Wydawców Szkół Wyższych na dorocznej konferencji w czerwcu br. uchwaliło stanowisko, w którym poprosiło o poparcie na szczeblu rządowym dążeń do bezterminowego utrzymania zerowej stawki VAT na wszelkie wydawnictwa w wersji drukowanej i elektronicznej.

Tematyka wprowadzenia podatku VAT zdominowała też rozmowy wydawców i bibliotekarzy podczas XIV Poznańskich Dni Książki Naukowej oraz na IV Targach Książki Akademickiej i Naukowej ACADEMIA 2010 w Warszawie.

W czasie tych wszystkich spotkań i dyskusji pisano petycje, listy otwarte, przedstawiano konieczność podjęcia kroków, które pozwolą zrekompensować wszystkim zainteresowanym skutki nowych przepisów. Sugerowano jak najdłuższe okresy przejściowe (wg wydawców minimum 6 miesięcy), tak aby sprzedane zostały książki wydane przed 2011 rokiem oraz zrealizowane przedpłaty, ponieważ są one zwolnione z wyższego podatku.

Walka o stawkę VAT 0% została zakończona wraz z przyjęciem nowej ustawy budżetowej we wrześniu 2010 r. Książki, audio booki, DVD i czasopisma specjalistyczne otrzymają stawkę 5% VAT, a e-booki – 23%.

Redukcja podatku VAT do wartości 0% była uzasadniana koniecznością stworzenia korzystnych warunków w Polsce dla rozwoju społeczeństwa żyjącego ze stosunkowo niskich dochodów. Wzrost cen byłby jedną z przyczyn pogłębienia spadku czytelnictwa i stwarzałby nowe bariery w rozwoju edukacji. Kryzys gospodarczy powoduje, że oszczędzając wydatki, zaczynamy od książki, kina i czasopism. Przy spadającej ilości bibliotek i punktów bibliotecznych spowoduje to dalsze odsunięcie potencjalnych czytelników od książki i zahamowanie wdrażania Strategii Lizbońskiej w Polsce. Prezes Polskiej Izby Książki Piotr Marciszuk, postuluje aby przynajmniej część pieniędzy, które zyska rząd, została przeznaczone na zakupy biblioteczne. Wskaźnik zakupów nowości w polskich bibliotekach w 2009 roku to 7,5 vol. na 100 mieszkańców, podczas gdy międzynarodowa norma wynosi 30 vol. Daleko nam także do normy polskiej, ustalonej przez Ministra Kultury i Sztuki w 1980 r. na poziomie 18 vol. na 100 mieszkańców. [2]

Wyższa cena książek może spowodować spadek zakupów nie tylko u klientów indywidualnych, ale też dla różnego typu bibliotek, a zwłaszcza bibliotek naukowych wydających znaczną część napiętych budżetów na pozyskiwanie nowych tytułów i prenumeratę czasopism specjalistycznych. Małe księgarnie, nie mające tak silnego wsparcia, jak księgarnie sieci Matras czy Empik, nie wytrzymają siły konkurencji. Likwidacja księgarń może wpłynąć na wzrost bezrobocia i wydatków socjalnych na bezrobotnych z tej branży i jednocześnie utrudnić potencjalnym klientom kontakt z książką.

Wzrost cen, to także konieczność zwiększenia wydatków finansowanych z budżetu na zakup podręczników dla dzieci z rodzin ubogich, objętych rządowym programem „Wyprawka szkolna”. Dzieci z biednych rodzin, nie objęte tym programem mogą w ogóle zostać bez podręczników, bo już teraz nauczyciele zwracają uwagę, iż uczniowie nie posiadają podstawowych podręczników i lektur.

Podwyżka stawki VAT może zagrozić także niewielkim redakcjom i wydawnictwom czasopism specjalistycznych, stymulującym rozwój intelektualny czytelników. Instytucjom nie nastawionym na działania komercyjne a wydającym publikacje na wysokim poziomie naukowym, edytorskim czy artystycznym, często z wieloletnią tradycją, którym coraz trudniej zdobyć dotacje na bieżące działania.

Obecne stawki VAT w poszczególnych krajach są bardzo zróżnicowane: np. w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Norwegii – 0%, w Hiszpanii – 4%, we Francji – 5,5%, Niemczech – 7% a w Danii i Bułgarii – 25%.



Przypisy:
  1. Stanowisko PIK w sprawie utrzymania zerowej stawki VAT na książki. Dostępny w Internecie : http://www.ksiazka.net.pl
  2. Bibliotekarze apelują : Część zysków z VAT na książki dla bibliotek. Dostępny w Internecie : http://www.ksiazka.net.pl


Elżbieta Kochan

© 2009 Biblioteka Główna UEK