3(32)/2008

Spis treści:


Wstęp

Najmłodszy Nobel z ekonomii

Google ma już 10 lat!

Google Book Search

Nowe „oblicze” Biblioteki Głównej UEK

„Rola przedsiębiorcy Oskara Schindlera w ratowaniu żydowskich współobywateli Krakowa” – o wystawie w Bibliotece Głównej UEK

Wyprawa Chiny 2008


90 lat temu...

Kraków 90 lat temu, czyli jak odradzała się Polska

90 lat temu... utworzono Główny Urząd Statystyczny


Konferencje:

Lampka szampana jako narzędzie lobbingu – sprawozdanie z międzynarodowego seminarium „Lobbing na rzecz bibliotek”

Annual General Meeting Budapest

The Past, Present, and Future of the Impact Factor and other Tools of Scientometrics - their use in comparing the scientific quality of researchers, journals, institutions and countries

Innowacje oraz zmiany ortograficzne i interpunkcyjne. Szkolenie zorganizowane przez Bibliotekę Analiz Sp. z o.o. 23 października 2008 roku

Technologie informacyjne istotnym czynnikiem promocji kultury i szerzenia pluralizmu kulturowego - warsztat projektu MOSAICA – zarządzanie zasobami dziedzictwa kultury żydowskiej


Staże zawodowe:

Sprawozdanie ze stażu zawodowego w Bibliotece Głównej Akademii Pedagogicznej w Krakowie

Staż zawodowy w Bibliotece Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej

Praktyka zawodowa w Bibliotece Uniwersytetu w Umeå

Wyjazd szkoleniowy do Biblioteki Uniwersyteckiej w Ratyzbonie


Nowości:

Czasopisma turystyczne w zbiorach Biblioteki

Najnowsze publikacje w zbiorach Centrum Dokumentacji Europejskiej

Nowości Biblioteki Depozytowej Banku Światowego

Nowości Biblioteki Depozytowej IMF

Nowości Biblioteki Depozytowej EBOR


Protokół z zebrania Rady Bibliotecznej w dniu 17 listopada 2008 r.

Czy wiesz, że...

Wyciągnięte z sieci

Praktyka zawodowa w Bibliotece Uniwersytetu w Umeå

We wrześniu 2008 roku, dzięki programowi LLP-ERASMUS, spędziłam trzy dni w Bibliotece Uniwersytetu w Umeå, w Szwecji. Czemu akurat tam? Kilka powodów:

  • jest to biblioteka największego w północnej Szwecji uniwersytetu o podobnej co UEK liczbie studentów;
  • niedawno przeszli częściową modernizację, mają za sobą nawet niewielką przebudowę;
  • na Uniwersytecie działa grupa bibliometryków (Inforsk), z którymi chcemy skonsultować się w zakresie projektowanej przez naszą Bibliotekę analizy cytowań z naszych baz własnych; bibliometrycy ci współpracują z biblioteką, warto się temu przyglądnąć.

Poza tym biblioteki szwedzkie są znane z dobrej organizacji i gospodarności. Skromnie, bez przepychu, ale funkcjonalnie i z tym szczególnym klimatem, który znamy z IKEI – nowocześnie, rozsądnie, ładnie. Szczegóły bardzo krótkiego pobytu zostały szybko uzgodnione, jadę.

Poniedziałek, 15 września 2008

Przesiadka na lotnisku Arlanda (Sztokholm). Muszę się przemieścić do innego terminala. Przy okazji zwiedzam zakamarki gigantycznego lotniska. Robię sobie postój przy kamieniu runicznym z XI wieku, który odkopano w 1990 roku przy okazji budowy autostrady łączącej lotnisko ze stolicą. Jednak jest to inny kraj ...


Wtorek, 16 września 2008-12-04

Melduję się o 8:30 w Bibliotece. Szukam jej najpierw pośród podobnych do siebie budynków kampusu. Wkrótce dowiem się, że większość obiektów, w tym Biblioteka, powstało równo 40 lat temu, w 1968 roku. Kieruję się w stronę okazałego budynku z frontową ścianą ze szkła. Nie, to właśnie nowa konstrukcja łącząca oddzielne niegdyś pawilony – dydaktyczny i biblioteczny. Nowa przestrzeń to kawiarnia.


Biblioteka jest ulokowana w rozległym i niewysokim pawilonie pełnym wewnętrznych dziedzińców. Część z nich to zadaszone, rozświetlone oknami czytelnie, jak widoczna poniżej czytelnia prawnicza. Jej dach, na którym osadzony jest maszt, widać na zdjęciu powyżej.


W Bibliotece wita mnie ogromny hall, bez okazania żadnego dokumentu mogę wejść do środka.



Stanowisko informacyjne

W hallu czeka na mnie pani Riitta Kairakari, opiekun mojego stażu. Wkrótce jestem już w pomieszczeniach wewnętrznych i zgodnie z harmonogramem, zaczynam przyglądać się pracy bibliotekarzy w obszarach, które wybrałam jako bliskie własnej specjalizacji.

Zaczynam od działu choć trochę przypominającego Oddział Informacji Naukowej. Information & Lån to wspólna struktura łącząca OIN i Wypożyczalnię. Osoby, które zajmują się bazami danych, pracują w pokojach na piętrze – blisko sal, w których odbywają się prezentacje i szkolenia. Podobnie jak w naszym Uniwersytecie szkolenia odbywają przez cały rok akademicki. Przychodzą grupy studenckie („dziekańskie”) oraz grupy seminaryjne. Tu podobieństwo się kończy. Przestronna sala z dobrymi komputerami, praktycznie wszystkie ważne bazy ...

Druga część zespołu Information & Lån zajmuje pomieszczenia na parterze w sąsiedztwie hallu. Dyżury w hallu pełni każdy pracownik Biblioteki. Wypożyczalni jako takiej nie ma, jej rolę przejęła maszyna. Nasi krakowscy czytelnicy przyzwyczaili się już do urządzenia samowypożyczającego (Selfcheck). Rozłożone w kilkunastu miejscach, nowsze i mniej zawodne końcówki tego typu, Biblioteka w Umeå uzupełniła dwoma zlokalizowanymi w hallu urządzeniami obsługującymi zwroty książek. Jeśli ktoś zgłosi taką potrzebę, to dyżurny bibliotekarz pomaga w przeprowadzeniu tej nieskomplikowanej operacji, zakończonej, jak w bankomacie, wydrukiem stosownego potwierdzenia. Z drugiej strony ściany jest maszyna z rozbudowanym systemem podajników, które kierują książkę na wózek. Pozostaje „tylko” owe wózki opróżnić i rozłożyć książki z powrotem na półki w – praktycznie nie mającej zamkniętych magazynów – Bibliotece. Maszyna ta wzbudziła mój najszczerszy podziw. Bibliotekarze potwierdzają, że jej pojawienie się zrewolucjonizowało nie tylko standard obsługi czytelnika (koniec kolejek!), ale także stosunki w Bibliotece.



„Po drugiej stronie ściany”

Środa, 17 września 2008

Rejestracja prac magisterskich studentów i dorobku naukowego pracowników Uniwersytetu w Umeå to wspólna dla kilkunastu akademickich bibliotek skandynawskich baza DIVA. Wspólna platforma nie wyklucza prezentacji wyników ograniczonych do zasobów Uniwersytetu. Warto dodać, że decyzją władz uczelni od 2003 roku w bazie obligatoryjnie zamieszczane są pełne teksty doktoratów. Formularz zgłoszeniowy z opisem bibliograficznym pracy przesyłają pracownicy wydziałów, kontrolę nad tym zasobem mają bibliotekarze. Jeśli jest taka potrzeba, dokonują oni korekty opisu. Mats Almkvist cierpliwie pokazuje szczegóły. Dopracowane w najdrobniejszych detalach, nowoczesne i intuicyjne narzędzia bazy warte są tych pieniędzy, które Biblioteka za nią płaci. A nie są to drobne kwoty ...

Pomysłem godnym naśladowania jest automatyczne generowanie z bazy za pomocą skryptów aktualnej bibliografii publikacji danego pracownika Uniwersytetu. Możliwości te promuje na swojej stronie wiceprzewodniczący Rady Bibliotecznej prof. Olle Persson (szukaj: Publication list from publication database). Aktualność tak powstałej bibliografii to korzyść podstawowa, korzyścią drugą jest poprawność opisów bibliograficznych. W sytuacji, gdy strony www pracowników naukowych stają się ich wizytówką na stronach uniwersytetów, jest to rozwiązanie odciążające tych pracowników z konieczności okresowej aktualizacji takich informacji.

Czwartek 18 września 2008

The Research Archives

Jedyny dział Biblioteki z własną, wydzieloną z przestrzeni ogólnej czytelnią, która odpowiada standardom czytelni zbiorów specjalnych i czytelni starych druków. Na półkach dominują mikrofisze w specjalnych woluminowych oprawach. Na stołach czytniki tych mikrofisz i komputery, jako że mikrofisze są systematycznie digitalizowane i przenoszone do baz danych. Czytelnia jest przystosowana do udostępniania cennych druków, ze zbiorów własnych i sprowadzanych drogą wypożyczeń międzybibliotecznych. Wydawane są one czytelnikowi w oddzielnym, zamkniętym, przeszklonym pomieszczeniu.



Fragment czytelni Research Archives ze stanowiskiem dyżurnego
i widokiem na specjalną czytelnię starych druków

Mikrofisze to przeważnie księgi parafialne, które w ten właśnie sposób zarchiwizowano i udostępniono szerokiemu ogółowi. Stanowią one bezcenny materiał do badań nad dziejami społeczno-gospodarczymi Szwecji. W księgach tych, oprócz danych osobowych zapisywano także zawód zarejestrowanych tam przy różnych okazjach (narodziny, ślub, zgon) osób.

Zespół techników Research Archives „produkuje” cyfrowe wersje cenniejszych starych książek, zespół archiwistów opracowuje materiały przekazywane bibliotece przez naukowców Uniwersytetu (bardzo ciekawe archiwum fotografii). Dział wyposażony jest w najnowocześniejsze kolorowe skanery z oprogramowaniem umożliwiającym szybkie, niemal automatyczne przetworzenie tekstu do pliku o zadanym formacie.

Czemu chciałam to zobaczyć? Też digitalizujemy cenne stare druki (zobacz Akademicka Biblioteka Cyfrowa), mamy ambicje zorganizowania – na ile się da – pełnotekstowej bibliografii piśmiennictwa ekonomicznego do roku 1939, opiekujemy się archiwaliami polskiego „ojca Europy” czyli Józefa Hieronima Retingera. Jeśli ten zakres działań będzie się poszerzał, trzeba będzie pomyśleć o rozwiązaniach z Umeå, a już z pewnością o nowym skanerze...

Badania bibliometryczne w Bibliotece

Konsultuję się z prof. Olle Perssonem. Niepokoi mnie problem redukcji macierzy odległości, w badaniach bibliometrycznych. Zagadnienie jest trudne i wolę borykać się z nieczytelną macierzą ogromniastych rozmiarów. Ale wszyscy te macierze redukują, więc pytam. Może Pani spać spokojnie, śmieje się Profesor, to nie jest konieczne. Po prostu bezpieczniej jest obserwować związki pomiędzy danymi. Stara szkoła – woli czuwać nad każdym krokiem analizy niż zawierzyć algorytmom.

Biblioteka analizuje cytowania z prac naukowych pracowników Uniwersytetu, na danych z Web of Science oraz cytowania tych pracowników w tej bazie. Ciekawym produktem tych analiz jest także wskazanie źródeł, na które pracownicy Uniwersytetu często się powołują i których nie ma w Bibliotece. Zostały właśnie włączone do prenumeraty na rok 2008, cieszy się Michael Andersson.

Bibliotekarze pokazują mi też urządzenia ułatwiające korzystanie z Biblioteki osobom słabowidzącym. Tuż przed moim wyjazdem do Szwecji dotarły do naszej Biblioteki specjalistyczne lupy. Biblioteka w Umeå ma inne rozwiązania – specjalny program dla dyslektyków i programy czytające dokumenty tekstowe (jest też skaner i FineReader) oraz strony internetowe.

Pobyt dobiega końca. W piątek o świcie zaczynam podróż. Jeszcze pamiątkowe zdjęcia w czytelni podręczników:



Tuż przy regałach


Ciągle czytelnia podręczników, miejsca ze stolikami...


... i z prawdziwą kanapą przed wydzielonym i wyciszonym kątem z kserokopiarkami


Miejsca ciche do indywidualnej pracy


Pytam: sami to zaaranżowaliście? Te czasy już dawno
minęły, teraz to robią projektanci – odpowiadają gospodarze


Wydzielone miejsce do pracy z komputerem. Oprócz tego komputery
rozmieszczone są pojedynczo we wszystkich pomieszczeniach Biblioteki.
Ale tu najłatwiej doczekać się na wolne miejsce


Rezerwowane przez Internet pomieszczenia do pracy w grupach

No cóż, i tak jesteśmy już bliżej niż 40 lat temu, ale wciąż daleko. Dziękując za poświęcony czas, życzę Bibliotece i Uniwersytetowi w Umeå dalszego rozwoju i spokojnej pracy!

Anna Osiewalska