3(32)/2008

Spis treści:


Wstęp

Najmłodszy Nobel z ekonomii

Google ma już 10 lat!

Google Book Search

Nowe „oblicze” Biblioteki Głównej UEK

„Rola przedsiębiorcy Oskara Schindlera w ratowaniu żydowskich współobywateli Krakowa” – o wystawie w Bibliotece Głównej UEK

Wyprawa Chiny 2008


90 lat temu...

Kraków 90 lat temu, czyli jak odradzała się Polska

90 lat temu... utworzono Główny Urząd Statystyczny


Konferencje:

Lampka szampana jako narzędzie lobbingu – sprawozdanie z międzynarodowego seminarium „Lobbing na rzecz bibliotek”

Annual General Meeting Budapest

The Past, Present, and Future of the Impact Factor and other Tools of Scientometrics - their use in comparing the scientific quality of researchers, journals, institutions and countries

Innowacje oraz zmiany ortograficzne i interpunkcyjne. Szkolenie zorganizowane przez Bibliotekę Analiz Sp. z o.o. 23 października 2008 roku

Technologie informacyjne istotnym czynnikiem promocji kultury i szerzenia pluralizmu kulturowego - warsztat projektu MOSAICA – zarządzanie zasobami dziedzictwa kultury żydowskiej


Staże zawodowe:

Sprawozdanie ze stażu zawodowego w Bibliotece Głównej Akademii Pedagogicznej w Krakowie

Staż zawodowy w Bibliotece Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej

Praktyka zawodowa w Bibliotece Uniwersytetu w Umeå

Wyjazd szkoleniowy do Biblioteki Uniwersyteckiej w Ratyzbonie


Nowości:

Czasopisma turystyczne w zbiorach Biblioteki

Najnowsze publikacje w zbiorach Centrum Dokumentacji Europejskiej

Nowości Biblioteki Depozytowej Banku Światowego

Nowości Biblioteki Depozytowej IMF

Nowości Biblioteki Depozytowej EBOR


Protokół z zebrania Rady Bibliotecznej w dniu 17 listopada 2008 r.

Czy wiesz, że...

Wyciągnięte z sieci

„Rola przedsiębiorcy Oskara Schindlera w ratowaniu żydowskich współobywateli Krakowa” – o wystawie w Bibliotece Głównej UEK

2 grudnia 2008 roku o godz. 13:00 w naszej Bibliotece odbyło się uroczyste otwarcie wystawy Rola przedsiębiorcy Oskara Schindlera w ratowaniu żydowskich współobywateli Krakowa, nad którą honorowy patronat objął Rektor UEK – prof. dr hab. Roman Niestrój.

Spotkanie otworzyła mgr Anna Osiewalska – Sekretarz Naukowy i Kierownik Oddziału Informacji Naukowej. Następnie Prorektor ds. Badań Naukowych prof. dr hab. Andrzej Malawski przywitał honorowych gości w imieniu Rektora. Swoją obecnością zaszczycili nas: pani Małgorzata Załuska z Kancelarii Prezydenta RP, Konsul Generalny Republiki Federalnej Niemiec pan doktor Thomas Gläser, pani Bożena Grzebień z Działu Kulturalnego Konsulatu Amerykańskiego w Krakowie, pani Barbara Turlejska - Zastępca Dyrektora Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pani profesor Ewa Kutryś - Rektor PWST, pan Tadeusz Jakubowicz – Prezes Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie, pani Jadwiga Dąbrowska – Dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz–Birkenau, pani Marta Romanowska – z Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Kamienicy Szołayskich – Oddział Muzeum Narodowego, pani Anna Pióro – Kierownik Oddziału Muzeum Historycznego Miasta Krakowa „Apteka Pod Orłem”, pan profesor Zdzisław Gajda – z Zakładu Historii Medycyny UJ, przedstawiciel Centrum Kultury Żydowskiej, przedstawiciele mediów – z Dziennika Polskiego oraz TV TVN, jak również przedstawiciele Fabryki Naczyń Emaliowanych w Olkuszu – Emalia S.A.

Autor wystawy prof. dr hab. Aleksander Skotnicki (kierownik Kliniki Hematologii UJ) w szczególny sposób powitał swoich serdecznych przyjaciół, najważniejszych gości zaproszonych na uroczystość otwarcia wystawy, czyli ocalonych w czasie II wojny światowej przez Oskara Schindlera: panią Bronisławę Horowitz-Karakulską, panią doktor Marię Ogiegło-Orlińską, panią Teofilę Silberring, pana Stanisława Borowskiego oraz osoby reprezentujące panią profesor Lidię Gulczyńską. Przekazał pozdrowienia od pani Stelli Müller-Madej, niestety nieobecnej na spotkaniu. Następnie Profesor wygłosił wykład na temat roli Oskara Schindlera w ratowaniu ponad 1100 istnień ludzkich od zagłady, opowiadając historie obecnych na uroczystości świadków tamtych dramatycznych wydarzeń i ich rodzin.


Niusia Horowitz urodziła się w Krakowie w 1932 roku. Przed wojną mieszkała z rodzicami przy ul. św. Wawrzyńca. Horowitzowie to była typowa krakowska rodzina mieszczańska. Ojciec pracował jako księgowy w firmie handlowej, a matka była modniarką. Początek okupacji spędzili u rodziny w Bochni, a od marca 1941 roku do marca 1943 roku w getcie w Krakowie, najpierw przy ul. Limanowskiego, potem przy Rynku Podgórskim. Po likwidacji getta przeniesiono ich do obozu w Płaszowie, gdzie Niusia pracowała w wytwórni szczotek. Przez około cztery tygodnie była dowożona z matką na Lipową, gdzie zatrudniano je przy wyrobie garnków kuchennych. W październiku 1944 roku dzięki liście Schindlera dotarła razem z matką przez Auschwitz do Brünnlitz. Od zakończenia wojny mieszka w Krakowie ze swoim mężem, doktorem Tadeuszem Karakulskim, utrzymując kontakt z licznymi uratowanymi przez Schindlera członkami rodzin Rosnerów i Horowitzów”. [Skotnicki, s. 171]


„Maria Ogiegło zaczęła pracować w Emalii w lecie 1943 roku. W roku 1950 uzyskała dyplom lekarza na Wydziale Lekarskim UJ, po czym przez 35 lat praktykowała w Krakowie. (...)

Podczas ostatniego pobytu Schindlera w Krakowie, 17 stycznia 1945 roku, na dzień przed wejściem do Krakowa Rosjan, zwrócił się do mnie jako kierowniczki swojego biura, wyciągając portfel: „To jest wszystko, co mam przy sobie, 11 tysięcy złotych. Rozdaj to między pracowników - będą przynajmniej mieli na chleb i mleko dla dzieci. Po czym tego popołudnia wyjechał do Brünnlitz (gdzie jeszcze przez prawie pięć miesięcy dokarmiał, chronił, a w końcu uratował swoich robotników, podopiecznych, przyjaciół, za których czuł się odpowiedzialny). Wyjeżdżając z Krakowa, miał przy sobie trzy listy gwarancyjne wystawione na jego nazwisko przez akowców „Jędrusia", Bataliony Chłopskie i jeszcze kogoś. Proszono w nich o udzielenie wszelkiej pomocy panu takiemu a takiemu za wyświadczone przysługi.” [Skotnicki, s. 74-75]


„Lidia Zaręba urodziła się w Krakowie w 1919 roku. W czasie wojny pracowała u Franza Korbiela. Tam poznała Schindlera. W marcu 2006 roku z okazji 63. tragicznej rocznicy likwidacji getta w Krakowie, podczas uroczystości w Synagodze Wysokiej profesor Gulczyńska wobec licznie zgromadzonych gości, w tym delegacji Związku Krakowian w Izraelu - potomków Żydów Schindlera, zagrała utwory, które podczas okupacji grała Oskarowi Schindlerowi.” [Skotnicki, s. 78]


„Stanisław Borowski urodził się w 1922 roku w Przemyślu. Pracował w Emalii przez 18 miesięcy, od kwietnia 1943 do sierpnia 1944 roku. Obecnie mieszka w Gliwicach.

Gdy miał 7 lat, przeniósł się wraz z rodziną do Sanoka, gdzie chodził do szkoły podstawowej, a potem do Gimnazjum Kupieckiego. Gdy wybuchła wojna, miał 17 lat. Zaczął handlować i pomagać rodzinie - rodzicom i trojgu młodszego rodzeństwa (14, 12, i 9 lat). Kiedy w 1940 roku matka dostała wezwanie na wyjazd na roboty do Niemiec, młodszy brat Edward (lat 15) postanowił pojechać za nią. Miesiąc później również Stanisław dostał wezwanie. Kazano mu się zgłosić na placu przed Urzędem Miasta i wywieziono pociągiem do Krakowa, gdzie przy ul. Miodowej był punkt zbiorczy. Tam w łaźni chłopców wykąpano, ostrzyżono, po czym zaprowadzono na dworzec towarowy. Udało mu się uciec i dostać do ciotki mieszkającej przy ul. Gęsiej. Po kilku miesiącach wrócił do rodziny do Sanoka. Pół roku później dostał wezwanie do przymusowej pracy w ramach Baundienstu (Polska Służba Budowlana). Przewieziono ich do Krakowa, gdzie skoszarowano w starym, rozpadającym się budynku przy ul. Zakopiańskiej 25. Stamtąd w grupie 30 osób codzienne doprowadzano ich do fabryki Schindlera na Zabłociu. Schindler zwrócił uwagę na młodego Staszka, przydzielił go do produkcji łusek do zapalników artyleryjskich i powierzył mu odpowiedzialne zadania. Dał mu nawet klucze do magazynu, skąd mógł - po kryjomu - wydawać Żydom z podobozu na Lipowej pościel, ubrania i buty.”
[Skotnicki, s. 76]


„Stella Müller urodziła się w Krakowie w 1930 roku w zasymilowanej rodzinie Berty i Zygmunta Müllerów. Mieszkała przy ul. Szymanowskiego 3, naprzeciwko Parku Krakowskiego. Ojciec prowadził hurtownię szkła przy ul. Stradom. Na wakacje jeździli do Rabki. Ich pięknie urządzone, wielopokojowe mieszkanie zarekwirowali Niemcy już w listopadzie 1939 roku, nie pozwalając niczego zabrać ze sobą. Zamieszkali u rodziny przy ul. Bosackiej, a potem w getcie przy ul. Czarneckiego 16. Stella przeszła przez Płaszów i Auschwitz (gdzie ciężko chora o mało nie zginęła). Wraz z rodzicami i bratem Adamem doczekała wyzwolenia w Brünnlitz. W 1945 roku wrócili do Krakowa, gdzie w 1952 roku Stella ukończyła gimnazjum. W 1959 roku wyjechała do USA - do brata ojca Norberta Müllera (wyjechał z Polski w 1918). Pracując, przez trzy lata utrzymywała rodzinę w kraju. W roku 1991 roku zdecydowała się wydać - własnym nakładem - wspomnienia z czasów okupacji „Dziewczynka z listy Schindlera. Oczami dziecka", tłumaczone na wiele języków, w tym niemiecki, angielski, holenderski, duński, japoński. W USA wspomnienia Stelli-Müller przyrównywane są do wartości „Dziennika” Anny Frank z Holandii. W czasie okupacji zginęli wszyscy trzej bracia matki Stelli - Bleiweisowie: Ignac, Józef, Adolf.” [Skotnicki, s. 177]


Teofila Silberring

„To już była likwidacja Płaszowa, kiedy myśmy jeszcze byli u Schindlera na Zabłociu. Przyszedł, zebrał nas wszystkich – nie pamiętam ile nas było osób. Żydówki były i Żydzi razem. W samym Płaszowie nie wolno było być razem: dzieci były osobno, kobiety osobno i mężczyźni osobno. Schindler nas zwołał na podwórku, bo tam nie było apellplatzu i mówił, że musimy jechać do Oświęcimia i tam on się stara o transport. Ma w Brünnlitz fabrykę, więc żebyśmy wiedzieli, że on ma nasze nazwiska – to jest właśnie ta lista, lista obecności jego pracowników, a nie jakaś tam, jak ją dzisiaj szumnie nazywają, „Lista Schindlera”. Mówił: „Nie bójcie się, bo ja was uratuję.” [Zapomniane obozy nazistowskie, Dom Spotkań z Historią – KARTA]


Wystawa prof. Skotnickiego prezentuje zdjęcia dotyczące ratowania ponad tysiąca żydowskich współobywateli Krakowa przez Oskara Schindlera - niemieckiego przemysłowca czeskiego pochodzenia. Ukazuje również historię relacji między pracodawcą a zatrudnionymi pracownikami – więźniami. Powstała ona dzięki wieloletnim poszukiwaniom ocalonych z Holokaustu krakowian prowadzonym przez Autora wystawy. Celem Autora było także przybliżenie roli jaką w przedwojennym Krakowie odgrywały osoby pochodzenia żydowskiego. Notki biograficzne oraz podobizny wybitnych prawników, polityków, przedsiębiorców, intelektualistów zamieszczono na 3-metrowych bannerach, które można podziwiać w hallu wystawowym Biblioteki. Prof. Skotnicki, prezes Fundacji Stradomskiego Centrum Dialogu promuje budowanie więzi między ludźmi ponad podziałami światopoglądowymi, narodowościowymi i religijnymi, jak również przeciwdziałanie nietolerancji i agresji w życiu codziennym we współczesnych społeczeństwach.

Po wykładzie prof. Skotnickiego Prorektor wręczył świadkom historii Schindlera symboliczne bukiety kwiatów oraz pamiątkowe prezenty, a następnie zaprosił do oglądnięcia wystawy. Spotkanie przybrało charakter półformalnego wernisażu, podczas którego przy lampce czerwonego wina goście mieli okazję wysłuchania bezpośredniej relacji od ocalonych.

W ostatnich dniach Roku Schindlerowskiego zapraszamy studentów, przyszłych ekonomistów i ludzi biznesu do zapoznania się z wystawą (do końca stycznia 2009 r.), której etyczne przesłanie brzmi: oprócz zysku - niezależnie od okoliczności - można i należy pamiętać o człowieku.

Wystawę autorstwa prof. Aleksander B. Skotnickiego (Stradomskiego Centrum Dialogu) przygotował od strony organizacyjno-technicznej Oddział Informacji Naukowej BG UEK we współpracy z Sekcją Informatyzacji BG.

Katarzyna Bilińska

Cytaty za:

Skotnicki, Aleksander (2007). Oskar Schindler w oczach uratowanych przez siebie krakowskich Żydów. Kraków : Wydawnictwo AA, s. 74-76, 78,171,177.

Strona www: Zapomniane obozy nazistowskie, Dom Spotkań z Historią – Fundacja Ośrodka KARTA