BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr 28/2006Spis treści


Gazety. Zasoby. Opracowanie. Ochrona. Digitalizacja. Promocja/Informacja. Międzynarodowa konferencja naukowa, Poznań 19-21 października 2006 r.

W dniach 19-21 października 2006 r. odbyła się w Poznaniu konferencja naukowa zatytułowana: Gazety. Zasoby. Opracowanie. Ochrona. Digitalizacja. Promocja/Informacja, zorganizowana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Poznaniu, Wyższą Szkołę Umiejętności Społecznych w Poznaniu i IFLA Newspaper Section. Należy zaznaczyć, że była to pierwsza w Polsce konferencja, tak szeroko traktująca problematykę gazet. Prasoznawcy, bibliotekoznawcy, bibliotekarze i archiwiści z całej Polski oraz goście z Niemiec, Wielkiej Brytanii i Francji spotkali się, aby wymienić uwagi teoretyczne i metodologiczne oraz podzielić się doświadczeniami z praktyki bibliotekarskiej. W sumie uczestnicy wysłuchali 30 referatów w kilku sesjach tematycznych, z których każda kończyła się dyskusją. Trzydniowe obrady poświęcone były zagadnieniom zarówno gazet tradycyjnych jak i współczesnych.

Pierwszy dzień obrad koncentrował się wokół przedstawienia gazet jako przedmiotu badań i opracowań naukowych oraz kwestii dotyczących historii gazet i zasobów bibliotecznych. W problematykę gazet wprowadził zebranych Sylwester Dziki omawiając kształtowanie się polskiego nazewnictwa prasowego na przestrzeni dziejów dziennikarstwa. Kolejne wystąpienia poświęcono analizie polskich gazet do wybuchu pierwszej wojny światowej (Jerzy Jarowiecki, Władysław Marek Kolasa) oraz prasie konspiracyjnej 1939-1945 (Jerzy Jarowiecki). Przedstawiono najważniejsze tytuły gazet, stan badań, a także zasoby bibliotek i archiwów polskich. Sporządzono wzorcowe wykazy tytułów prasy codziennej, które są propozycją ich zdigitalizowania. Wśród postulowanych tytułów znalazła się Gazeta Handlowa – pierwszy polski dziennik poświęcony zagadnieniom handlu, przemysłu i ekonomice; zawierający recenzje i sprawozdania z literatury ekonomicznej. Pismo ukazywało się w Warszawie w latach 1864-1905. Znaczna część artykułów dotyczyła charakterystyki gazet, ich zasobów i ochrony w wybranych polskich i zagranicznych bibliotekach. Trzej referenci charakteryzowali zasoby gazet w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, kolejno: Andrzej Nowakowski (gazety regionalne do 1919 r.), Barbara Góra (okres międzywojenny) i Jan Aleksiński (prasa po 1989 roku). Ciekawy referat wygłosił Edmund King, w którym przedstawił imponujące kolekcje gazet w British Library, oferowane usługi i autorskie poglądy na sprawy związane z przyszłością dostępu do nich. Biblioteka ta posiada zbiory gazet należące do najobszerniejszych wśród istniejących na świecie; w sumie oprawione tomy lub paczki i mikrofilmy zajmują ok. 45 km półek obejmując ponad 52 000 tytułów gazet, czasopism i periodyków. Goście z Niemiec poruszyli tematykę nie znaną dotąd w Polsce, mianowicie gazet w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Greifswaldzie (Ivo Asmus) i prasy niemieckich wysiedlonych w Bibliotece im. Marcina Opitza w Herne (Bernhard Kwoka). Pierwszy dzień obrad zakończyło wystąpienie Preservation Academy z Lipska, firmy specjalizującej się w konserwacji i zabezpieczaniu zbiorów oraz ich digitalizacji.

Drugi dzień konferencji rozpoczął się wystąpieniem Hartmuta Walravensa z Staasbibliothek zu Berlin, który nakreślił działalność sekcji gazet w IFLA. Następnie obrady toczyły się w ramach trzech sesji tematycznych dotyczących: opracowania katalogowego gazet, tworzenia archiwów prasowych, bibliografii oraz digitalizacji zbiorów. W ramach pierwszej sesji przedstawicielki Biblioteki Narodowej w Warszawie (Małgorzata Nowik) i Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu (Aleksandra Mikołajska, Anna Szatkowska) dzieliły się doświadczeniami w zakresie opracowania gazet w swoich bibliotekach. Omówiły w szczególności stan opracowania zbiorów, przyjęte rozwiązania, problemy i plany na przyszłość. W dyskusji jaka się wywiązała, zgodnie podkreślono, że oprócz bieżącego katalogowania gazet i czasopism prowadzone jest opracowanie retrospektywne. Zwrócono także uwagę, że katalogowanie retro wiąże się z wieloma trudnościami: jest to praca żmudna i czasochłonna, uciążliwa ze względu na format, mnogość dodatków i mutacji oraz częste zmiany bibliograficzne. Jednocześnie zaznaczono, że rekatalogowanie powinno być systematycznie prowadzone. Z dużym zainteresowaniem spotkał się artykuł na temat gazet pisanych (Dorota Otwinowska, Biblioteka Czartoryskich w Krakowie). Referentka podkreśliła wartość tych gazet i wysunęła autorską propozycję ich katalogowania. Kolejną sesję rozpoczął referent z Hamburga (Thomas Huck) wprowadzając w tematykę gromadzenia, przechowywania i prezentowania archiwów wycinków prasowych. Problematyka tworzenia bibliografii pojawiła się w kontekście narodowym - Else Delaunay (Bibliothèk Nationale de France) omówiła fazy opracowywania bibliografii czasopism i gazet w świetle kilku iście imponujących przykładów francuskich oraz regionalnym – analiza gazet w „Bibliografii regionalnej Wielkopolski” (Beata Nowak). Trzecia sesja dotyczyła digitalizacji gazet oraz tworzenia bibliotek cyfrowych. Cykl ten rozpoczął referat prezentujący system digitalizacji, przeszukiwania i prezentowania zasobów prasowych oparty na doświadczeniach współpracy Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego i firmy Neurosoft. Z kolei gość z Wielkiej Brytanii (Thaddeus Lipinski) dzielił się spostrzeżeniami w zakresie digitalizacji starych gazet w ramach projektu Internet Library of Early Journals, który zapewnia dostęp on-line do sześciu tytułów brytyjskich czasopism XVIII- i XIX-wiecznych. Ostatni z tej tematyki artykuł dotyczył technik i urządzeń stosowanych przez firmę Mikrofilm-Center, Digital-Center z Poznania w procesie archiwizacji analogowej i cyfrowej. Następnie dzielono się na forum doświadczeniami Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej i Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej. Dyskusję wywołały dwie różne metody kompletowania tytułu do digitalizacji stosowane przez prezentowane Biblioteki. Pierwsza z nich digitalizuje tytuł i w przyszłości planuje uzupełnianie brakujących zasobów. Druga wprowadza tylko te gazety, których ma komplety, a zatem uzupełnianie zbiorów rozpoczyna przed zdigitalizowaniem. Przywołano doświadczenia innych krajów, takich jak: Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Indonezja, gdzie prowadzona jest polityka digitalizowania zbiorów bibliotecznych. Szczególne zainteresowanie wzbudził także referat o prasie emigracyjnej. Prelegentka mówiła o wadze czasopism w dostarczaniu informacji o emigracji oraz potrzebie ich zdigitalizowania, z uwagi m.in. na niski nakład i brak dostępu ze względu na rozproszenie geograficzne. Digitalizacji poddano londyński tygodnik Wiadomości, którego wszystkie numery dostępne są na stronach Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej. Uzupełnieniem referatów było wystąpienie sponsorów konferencji: EBSCO INFORMATION SERVICES i Checkpoint System (CEE). Drugi dzień obrad zakończyła uroczysta kolacja regionalna w Wielkopolskiej Zagrodzie uświetniona recitalem aktorki Teatru Muzycznego w Poznaniu pani Joanny Waluszko.

W trzecim dniu uczestnicy wysłuchali referatów poświęconych kolejno omówieniu czynników niszczących papier gazetowy oraz metodom zabezpieczania i konserwacji gazet (zgromadzonych poruszył fakt, iż według amerykańskich badań jednokrotne kserowanie postarza papier o 10 lat – stąd postulat Przemysława Wojciechowskiego o bezwzględny zakaz kserowania starych książek i czasopism); internetowym archiwom polskich dzienników (prelegent przeanalizował 40 witryn webowych dzienników ogólnoinformacyjnych pod kątem zawartości archiwów, konstrukcji rekordu w bazie danych, wyszukiwania, przetwarzania wyników wyszukiwania i dodatkowych opcji); problemom prawa autorskiego w odniesieniu do gazet. Ostatnia część obrad toczyła się wokół gazet przyszłości. Jan Kania omówił główne kierunki zmian w rynkowym i społecznym funkcjonowaniu dzienników i czasopism. Przedstawił prasę jako produkt rynkowy, nakreślił podstawowe funkcje prasy oraz jej miejsce w procesie cyklu rozwojowego mediów masowych. Tendencje rozwoju rynku prasy podjęła także Agnieszka Chamera-Nowak. Scharakteryzowane tendencje to: konsolidacja oraz konwergencja, zdominowanie rynku mediów przez zagraniczny kapitał, tabloidyzacja, e-wydania połączone z rozbudowanym serwisem informacyjnym, szybki rozwój e-gazet i ich sprzedaż w Internecie oraz e-papier – nowe medium, które jak autorka uspokaja, traktować należy na razie jako niedoskonałą nowinkę nie zaś zagrożenie dla prasy drukowanej.

Konferencję zakończyła ożywiona dyskusja. Wskazano na potrzebę spotkania bibliotekarzy z wydawcami prasy oraz na konieczność podejmowania dyskusji nad uzupełnianiem zasobów gazet do digitalizacji. Zainteresowanych tematyką gazet odsyłam do materiałów konferencyjnych, które wkrótce zostaną zakupione przez naszą Bibliotekę. Dodatkowe informacje zamieszczone są ponadto na stronie: http://lib.amu.edu.pl/konferencja2/zaproszenie.htm.

Bernadetta Gągulska

    Biuletyn Informacyjny nr 28/2006Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK