BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr 22/2003Spis treści


10-lecie Biblioteki Depozytowej Banku Światowego przy Bibliotece Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie

Bank Światowy prowadzi badania w dziedzinie spraw gospodarczych i społecznych. Wyniki tych badań mają służyć pomocą krajom rozwijającym się w formułowaniu i realizacji ich polityki gospodarczej i społecznej. Skuteczne upowszechnianie tych publikacji jest jednym z priorytetów Banku Światowego. Doceniając rolę bibliotek jako jednego z najbardziej efektywnych kanałów rozpowszechniania, dzielenia się wiedzą i informacją, Bank opracował i wdrożył program bibliotek depozytowych. Przewiduje on funkcjonowanie w krajach członkowskich Banku Światowego dwóch typów bibliotek depozytowych: pełną bibliotekę depozytową z wszystkimi publikacjami Banku Światowego oraz regionalną bibliotekę depozytową z publikacjami odnoszącymi się do regionu (państwa), w którym działa biblioteka. W Polsce funkcjonują trzy pełne Biblioteki Depozytowe Banku Światowego: przy Instytucie Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku, Centralnej Bibliotece Narodowego Banku Polskiego w Warszawie oraz Bibliotece Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie.

W obecnym roku mija dziesięć lat funkcjonowania Biblioteki Depozytowej Banku Światowego przy Bibliotece Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Jej początki wiązać należy z Centrum Badań nad Zadłużeniem i Rozwojem, które utworzył przy Akademii Ekonomicznej prof. Bogusław Jasiński. W miarę rozwoju Biblioteki Depozytowej Centrum podjęło decyzję przekazania jej zasobu Bibliotece Głównej Akademii Ekonomicznej, co nastąpiło w czerwcu 1993. W tym samym roku skatalogowano cały zasób i umieszczono go w strukturze Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki. Odtąd wszystkie czynności związane z obsługą depozytu, w tym starania o jego dalszą prolongatę, są w gestii OIN.

Kryteria selekcyjne programu bibliotek depozytowych Banku Światowego

Biblioteki czy inne instytucje zainteresowane uczestnictwem w programie winny wypełnić wniosek o członkostwo oraz spełnić podstawowe kryteria:

  • prowadzić właściwą rejestrację dokumentów – publikacje Banku Światowego winny być skatalogowane i wydzielone z reszty księgozbioru biblioteki,

  • zapewnić opiekę wykwalifikowanych bibliotekarzy (to place material received in the care of trained library staff),

  • udostępnić odpowiedni lokal w postaci ogólnie dostępnej czytelni zdolnej przechować 300 nowych publikacji Banku Światowego rocznie,

  • włączyć publikacje Banku Światowego w system wypożyczeń międzybibliotecznych,

  • promować zasób - tak w środowisku uniwersyteckim, jak i biznesowym, także przez organizację odpowiednich wystaw.

Podstawowym warunkiem jest także sposób udostępniania materiałów Banku: we właściwym porządku (in good order), bez ograniczeń, bez opłat, w godzinach pracy urzędów (to make it accessible at no charge to the public during normal business hours). Biblioteka jest także zobowiązana do ułatwienia zakupu publikacji Banku Światowego poprzez upowszechnienie danych o lokalnych oficjalnych przedstawicielach wydawnictw Banku Światowego.

Kolekcja stanowi własność Banku Światowego. Instytucja goszcząca bibliotekę depozytową jest jedynie depozytariuszem. Bank rezerwuje sobie możliwość zerwania umowy w dowolnym czasie i w dowolny sposób (może odstąpić od umowy w całości bądź w części) po stwierdzeniu uchybień w opiece nad depozytem podczas wizytacji biblioteki depozytowej lub analizy wypełnionej przez nią ankiety.

Ankiety są jak widać ważnym instrumentem kontaktu pomiędzy Biblioteką a Bankiem Światowym. To na ich podstawie podpisuje się lub nie, dwuletni kontrakt z tą instytucją. Oprócz informacji o samej bibliotece (zasoby materialne i ludzkie) ankieterzy zadają pytania o użytkowników, wykorzystanie nadesłanych publikacji i sposób ich promocji. Ankieta tegoroczna zawierała też – po raz pierwszy – pytania w związku z planowanym odejściem od wysyłania dokumentów drukowanych w stronę wysyłki ekwiwalentnych dokumentów elektronicznych. Bank Światowy jest już od dawna dużą e-biblioteką, która oferuje użytkownikom dostęp online do większości swoich serii wydawniczych i czasopism. Jednocześnie jest producentem doskonałych baz danych, z których tylko część udostępnia bezpłatnie (informacje o tym zamieszczamy w serwisie). Ta część zasobu jest właśnie podstawowym atutem Biblioteki Depozytowej i stanowi w większości cel odwiedzin użytkowników, co potwierdziła przeprowadzona w roku 2000 ankieta [1].

Jak nasza Biblioteka Depozytowa stara się sprostać wymaganiom Banku Światowego?

Kolekcja zajmuje część powierzchni Czytelni Informacyjnej Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Głównej oraz powierzchni magazynowej Biblioteki (tylko nowości udostępniane są w trybie swobodnego dostępu, a kolekcja liczy już około 7 tys. vol.). Pracownicy OIN rejestrują zasób oraz zapewniają jego popularyzację poprzez:

  • stronę domową Biblioteki Depozytowej
  • wystawy
  • ulotki (folder)

Strona domowa Biblioteki Depozytowej stanowi część strony domowej Biblioteki Głównej AE. Ma ona charakter serwisu. Można w nim znaleźć podane w języku polskim i angielskim następujące informacje:

  • charakterystyka kolekcji
  • katalog online depozytu
  • informacje o nabytkach (w tym opracowane przez pracowników OIN polskie streszczenia wybranych publikacji)
  • adresy oficjalnych przedstawicieli wydawnictw publikacji Banku Światowego w Polsce
  • informacje o misji Banku Światowego w Polsce
  • odesłanie do strony domowej Banku Światowego (w tym do: katalogu, baz danych, poszczególnych instytucji tworzących grupę Banku Światowego) i innych organizacji międzynarodowych.

Najważniejszą częścią serwisu jest katalog. Biblioteka Depozytowa Banku Światowego przy Bibliotece Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie jest jak dotąd jedyną, która udostępnia swój katalog w sieci Internet. Katalog rejestruje wszystkie typy wydawnictw (książki, czasopisma i dokumenty elektroniczne). Opracowany z polskimi słowami kluczowymi jest dla naszych czytelników ważnym źródłem informacji o podejmowanych przez Bank inicjatywach i programach. Z zasady publikacje Banku dotyczące naszego kraju oraz innych krajów sąsiednich, tak jak my transformujących swoją gospodarkę, opatrujemy abstraktami. Publikacje te są też najczęściej eksponowane na stałej wystawce nowości Biblioteki Depozytowej Banku Światowego.

Obok katalogu ważnym elementem prowadzonego przez nas serwisu Biblioteki Depozytowej są opisy nowości. Początkowo umieszczaliśmy tu informacje o wybranych nabytkach, obecnie zmieniliśmy formułę tej kolumny na rzecz informacji o wszystkich nowościach.

Korzystając z możliwości, jakie oferuje Internet, do tytułu nabytku dodaliśmy link do jego karty katalogowej, gdzie czytelnik ma informacje uzupełniające w postaci słów kluczowych, a niekiedy polskiego abstraktu (po 10. latach w sumie około 250 publikacji ma swoje polskie streszczenia). Dawna prezentacja nowości ze zdjęciami okładek i polskimi streszczeniami wykorzystywana jest nadal przy wystawach (stała ekspozycja w gablotach II piętra Biblioteki) oraz w Biuletynie Informacyjnym Biblioteki (rubryka „Nowości Biblioteki Depozytowej Banku Światowego”).

Zasoby Biblioteki Depozytowej Banku Światowego w BGAE w Krakowie

Kolekcję Biblioteki Depozytowej Banku Światowego stanowią monografie, serie wydawnicze, czasopisma oraz dokumenty elektroniczne (CD-ROMy) wydane przez Bank Światowy. Zbiór jest wydzielony i udostępniany wyłącznie na miejscu, nieodpłatnie, każdemu użytkownikowi. Istnieje możliwość wykonania kopii. I. Serie wydawnicze

Wśród serii wydawniczych publikujących ekspertyzy i prace badawcze Banku Światowego najbardziej aktywne tytuły to: World Bank Working Paper, Policy Research Working Paper, World Bank Country Study Directions in Development, Health, Nutrition, and Population Series, World Bank Policy Research Report, Foreign Investment Advisory Service Occasional Papers:

World Bank Country Study - raporty dotyczące różnorodnych aspektów życia społeczno-gospodarczego krajów rozwijających się w kontekście pomocy udzielanej im przez Bank Światowy.

W 2003 roku w miejsce prowadzonych serii World Bank Discussion Paper oraz World Bank Technical Paper powstała nowa seria World Bank Working Paper – forum dyskusyjne dla ekonomistów, gdzie poruszane są tematy związane z działalnością Banku Światowego oraz miejsce publikacji prezentujących doświadczenia Banku Światowego w zakresie zastosowania nauki i techniki w rozwiązywaniu problemów gospodarczych krajów rozwijających się.


Policy Research Working Paper - główne forum dla publikacji powstających w ramach projektów badawczych Banku Światowego. Częsta zmiana tytułu serii. Poprzednio: Policy Research and External Affairs Working Papers, następnie Policy Research Working Papers.

Seria wydawana przez Health, Nutrition, and Population (HNP) jeden z oddziałów Human Development Network. Przedstawia prace Banku Światowego w sektorze Zdrowie, Wyżywienie, Zaludnienie rozszerzając naszą wiedzę o polityce tej instytucji wobec strategicznych kwestii, które mogą polepszyć ochronę ludzi biednych, zabezpieczając słabszych przed zubażającymi efektami chorób. Prezentowane są tzw. przykłady dobrej praktyki, prace analityczne, przeglądy tematyczne, studia przypadku.

Directions in Development - Krótkie eseje i raporty, pisane dla szerokiego kręgu odbiorców, będące często podsumowaniami książek już opublikowanych, lub mających się ukazać, które naświetlają bieżące zagadnienia rozwoju

World Bank Policy Research Report - Raporty z tej serii przedstawiają rezultaty podejmowanych przez zespół Banku Światowego badań nad problemami polityki rozwoju.

Foreign Investment Advisory Service Occasional Papers - Opracowania przygotowane pod auspicjami Foreign Investment Advisory Service (FIAS) - instytucji pomagającej krajom rozwijającym się w przyciągnięciu zagranicznego prywatnego kapitału i technologii


Planowane jest odejście od wysyłania dokumentów drukowanych na rzecz ekwiwalentnych dokumentów elektronicznych.

II. Wydawnictwa ciągłe

Kolejną kategorią dokumentów wchodzących w skład depozytu są wydawnictwa ciągłe. W ciągu 10. lat odnotowaliśmy 40 tytułów nadesłanych czasopism. W tej liczbie 17 to tytuły aktywne w roku 2003. Są to:

raporty roczne z działalności instytucji tworzących grupę Banku Światowego,

czasopisma naukowe – na szczególną uwagę zasługują The World Bank Economic Review oraz World Bank Research Observer, z których artykuły należą do często cytowanych w literaturze (w 1993 roku w rankingu czasopism fachowych z dziedziny ekonomii znalazły się w pierwszej pięćdziesiątce 130 wiodących tytułów) oraz Transition: the Newsletter about Reforming Economies – zawiera analizy ekonomiczne aktualnych trendów oraz omówienia zdarzeń dotyczących transformacji gospodarczej krajów naszego regionu.



roczniki statystyczne, z których każdy posiada elektroniczny odpowiednik w postaci bazy danych (omówione poniżej).

III. Dokumenty elektroniczne

Cennym elementem depozytu są dokumenty elektroniczne na CD-ROM. Pełny opis tych baz zamieszczamy na stronie domowej Biblioteki oraz powtarzamy w serwisie depozytu. W ogólnej liczbie 20 takich publikacji wyróżnić można:

BAZY STATYSTYCZNE – jedne z najbardziej wiarygodnych źródeł danych w doskonale opracowanych programach. To właśnie one najbardziej przyciągają środowisko naukowe AE. Jakkolwiek Bank Światowy udostępnia on-line sporą część tych baz (informacje o tym w postaci aktualnych linków dajemy w serwisie BDBŚ) to jednak pełne ich wersje są płatne. W naszej Bibliotece Depozytowej oferujemy dostęp do następujących źródeł statystycznych:

World Development Indicators [year] (elektroniczna wersja drukowanego rocznika o tym samym tytule).

Global Development Finance [year] (elektroniczna, wzbogacona wersja drukowanego, dwutomowego rocznika Banku Światowego o tym samym tytule).

World Bank Africa Database [year] (elektroniczna wersja drukowanego rocznika Banku Światowego pt."African Development Indicators 2002").

TradeCan

Trade and Production Database

KURSY DLA PRAKTYKÓW przygotowane przez ekspertów Banku Światowego, jako pomoc dla ubiegających się o środki z Banku (2). Są to:

Products and Services for Private Sector

Procurement in World Bank Financed Projects

Financial Management and Disbursement in World Bank Financed Projects

Port Reform Toolkit. Effective Decision Support for Policymakers (elektroniczna wersja książki)

Depozyt Banku Światowego na trwale wpisał się w pejzaż Biblioteki. Doświadczenia zebrane podczas ostatnich 10. lat zaowocowały następnym depozytem. W 2002 roku doprowadziliśmy do utworzenia Biblioteki Depozytowej Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Łącznie oba depozyty stanowią dziś zasób około 8 tys. wol. książek, 40 tytułów czasopism i 30 CD-ROMów tworząc jedyną w Polsce kolekcję publikacji dwóch najważniejszych międzynarodowych organizacji finansowych świata.




Bibliografia:
    1.Chmurzyńska-Wójcik Anna: Wykorzystanie Biblioteki Depozytowej Banku Światowego przy Akademii Ekonomicznej w Krakowie [maszynopis pracy magisterskiej], Kraków: IBIN UJ 2000
    2. Młodkowski Paweł: Programy do samodzielnej nauki w zbiorach Biblioteki Depozytowej Banku Światowego. W: Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej AE w Krakowie [online]. 2003, nr 21 [dostęp 9 maja 2003]. Dostępny w Internecie:
    http://kangur.ae.krakow.pl/Biblioteka/Biuletyn/index.php?Strona=Art&Tytul=009&Wybor=21
    3. Potempa Aureliusz: Biblioteka Depozytowa Banku Światowego w Bibliotece Głównej AE. Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej AE w Krakowie 1993, nr 2, s. 9-17

Anna Osiewalska, Lucyna Janas

    Biuletyn Informacyjny nr 22/2003Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK