BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr 29/2007Spis treści


Czy ktoś przypadkiem o tym nie pisał... czyli krótki przewodnik po bazie GOSPODARKA

Źródła, z których czerpie się najczęściej przy pisaniu różnego rodzaju prac to książki i czasopisma. W doborze książek można zawsze posłużyć się katalogiem, oferuje on wiele możliwości wyszukiwania i prędzej czy później znajdzie się coś właściwego. Przejrzenie sterty czasopism na dany temat zajmuje mnóstwo czasu i energii. Gdyby tak istniało narzędzie umożliwiające szybkie sprawdzenie w jakich czasopismach ukazały się artykuły pomocne w pisaniu danej pracy, gdyby można było natychmiast przekonać się czy dany tekst jest tym właściwym, czy tylko ma podobny tytuł i szkoda na niego czasu...

Dobra wiadomość jest taka, że takie narzędzie istnieje i jest do Twojej dyspozycji za darmo na terenie całej Uczelni. Baza GOSPODARKA, bo o niej mowa, to na bieżąco uaktualniany program zawierający opisy bibliograficzne artykułów z wiodących polskich periodyków naukowych i gospodarczych oraz wykaz literatury cytowanej przez autora. Więcej o bazie przeczytasz tutaj. Jak się nią posługiwać? Zacznijmy od początku.

Jeśli jesteś już na terenie Uczelni, wejdź na stronę internetową Biblioteki (http://kangur.ae.krakow.pl). Po lewej stronie zobaczysz zakładkę bazy własne Biblioteki.

W spisie u dołu strony odszukamy GOSPODARKĘ.

Klikamy na ikonę po prawej (ze znaczkiem AE) i jesteśmy w bazie. Wybieramy język (w naszym przykładzie polski) i widzimy główne menu. Zajmiemy się po kolei jego elementami. Po lewej widać rozwijane menu z napisem "Wybierz indeks". Za jego pomocą określamy sposób wyszukiwania opisów artykułów.

Wyszukiwanie według autora warto wybrać, jeśli wiemy, że konkretny autor pisał na interesujący nas temat, albo jeśli znaleźliśmy ciekawy artykuł przez niego napisany i chcemy zobaczyć, co jeszcze opublikował.

Wyszukiwanie za pomocą tytułu publikacji jest wskazane, kiedy wiemy dokładnie, jakiego artykułu szukamy - to najszybsza droga, aby dotrzeć do informacji na jego temat.

Rok wydania dobrze jest zaznaczyć, jeśli zależy nam na artykułach z konkretnego okresu, na przykład jedynie najnowszych, albo kiedy chcemy prześledzić jak prezentowano dane zagadnienie na przestrzeni lat. Opcja ta przydaje się przy zawężaniu wyników wyszukiwania - często zdarza się, że na szukany temat jest bardzo wiele materiałów i trzeba jakoś wybrać te najbardziej właściwe.

Metoda wyszukiwania przez źródło da najlepsze efekty, kiedy chcemy zobaczyć, jakie artykuły ukazują się w konkretnym czasopiśmie, albo kiedy wiemy, że istnieje jakieś pismo, którego tematyka nam odpowiada i spośród treści w nim publikowanych będziemy poszukiwać materiałów do naszej pracy. Może się również tak zdarzyć, że w inny sposób trafimy na bardzo interesujący artykuł - może warto wtedy sprawdzić czasopismo, w którym się ukazał, może jest tam więcej takich publikacji?

Szukanie za pomocą słów kluczowych jest najlepszym sposobem, kiedy interesuje nas określony temat, ale nie wiemy, gdzie zacząć poszukiwania. Każdy z artykułów, których opisy znajdują się w bazie GOSPODARKA jest opisany kilkoma słowami kluczowymi, określającymi jego tematykę. Dzięki temu wybierając wyszukiwanie przez słowo kluczowe, mamy pewność, że w wynikach znajdziemy materiały w mniejszym lub większym stopniu, ale zawsze dotyczące szukanego tematu.

Można wyszukiwać opisy artykułów również według języka publikacji, w jakim zostały opublikowane. Zdecydowana większość informacji dotyczy jednak artykułów napisanych po polsku.

Opcja kraj/region bywa użyteczna w sytuacji, kiedy poszukujemy informacji dotyczących jakiegoś zagadnienia w wybranych krajach lub regionach. Pozwala na uszczegółowienie wyników. Należy pamiętać, że domyślnie wszystkie artykuły dotyczą Polski. Inne kraje i regony pojawiają się tylko wtedy, kiedy wyraźnie jest o nich mowa w artykule.

Podobnie opcja firma/organizacja będzie przydatna, kiedy zbieramy informację na temat konkretnego podmiotu. Może się także przydać w sytuacji, kiedy trzeba zbadać pewien segment rynku. Jeśli znamy głównych graczy to możemy poszukać o nich więcej informacji, aby mieć pełniejszy obraz.

Wyszukiwanie przez termin jest równoznaczne z poleceniem "szukaj wszędzie". Jeśli wpisany przez nas termin pojawia się gdziekolwiek w rekordzie opisującym artykuł, to zostanie on wyświetlony w wynikach. Opcja ta jest pomocna, kiedy inne sposoby zawiodą. Może się bowiem tak zdarzyć, że jakiś interesujący nas aspekt nie został ujęty w słowach kluczowych, ale w abstrakcie, czyli krótkim streszczeniu artykułu. Jeśli tak było, za pomocą wyszukiwania przez termin uda się nam do tego artykułu dotrzeć.

Jeśli chcemy znaleźć więcej źródeł na dany temat, można spróbować wyszukiwania według literatury. Polega to na tym, że jeśli wpisany przez nas termin znajduje się wykazie literatury cytowanej przez autora, to artykuł pojawi się w wynikach.

Jeśli chodzi o rekordy z pełnymi tekstami, to jak do tej pory są to jedynie artykuły z jednego czasopisma - Rynku Pracy. Przy każdym z nich jest możliwość przejścia bezpośrednio do pełnej treści artykułu.


Spójrzmy teraz na dwa okna znajdujące się w środkowej części ekranu. Będą się w nich pojawiać wybrane przez nas kryteria wyszukiwania. Dzięki temu, że są one dwa, możemy znacznie usprawnić proces poszukiwania.


Do tego jednak dojdziemy za moment, na przykładzie. Pozostała nam jeszcze prawa część ekranu. Znajdują się tam przyciski "Wyczyść" i "Wyszukaj" oraz operatory logiczne "i" oraz "lub". Domyślnie zaznaczony jest "i", co oznacza, że w przypadku wybrania dwóch kryteriów, artykuł musi spełniać oba, żeby znaleźć się w wynikach.

Wybranie przez nas opcji "lub" będzie oznaczało, że kiedy wybierzemy dwa kryteria wyszukiwania, pojawią się wyniki spełniające co najmniej jedno z nich. Przycisk "Wyczyść" służy do naprawienia naszej ewentualnej pomyłki i po prostu kasuje wszystko, co wybraliśmy w polach Indeks1 i Indeks2. Natomiast "Wyszukaj" klikamy wtedy, kiedy już ustawiliśmy wszystkie kryteria i chcemy zobaczyc wyniki. Pamiętajmy, żeby nie używać klawisza Enter.

Tyle podstawy, przejdźmy do przykładu. Załóżmy, że szukamy artykułów na temat rozwoju reklamy internetowej. Nie znamy żadnego autora, piszącego na ten temat, nie bardzo wiemy, do jakich czasopism zajrzeć. Teoretycznie jesteśmy bez szans, ale od czego są słowa kluczowe? Sprawdźmy, czy nie ma tam reklamy internetowej. Klikamy na rozwijane menu i wybieramy słowa kluczowe. Pokazało się nam pole, w którym mamy wpisać czego szukamy oraz kilka przycisków, a pod spodem alfabetyczna lista wszystkich słów kluczowych.


Szukaj od początku znaczy, że program będzie porównywał początek każdego słowa kluczowego z tym, co napisaliśmy i jeśli będzie identyczny - da nam znać. Wybranie Szukaj gdziekolwiek z kolei spowoduje, że program poinformuje nas o każdym słowie kluczowym, w którym pojawi się wpisana przez nas fraza, niezależnie czy będzie to na początku, w środku, czy na końcu wyrażenia. Każde następne, "pasujące" słowo kluczowe uzyskamy klikając jeszcze raz w szukaj gdziekolwiek. Żeby zobaczyć różnicę, można wpisać na przykład słowo reklama i w jednym wypadku skorzystać z szukaj od początku, a potem to samo słowo spróbować znaleźć za pomocą szukaj gdziekolwiek. Przycisk Start służy do powrotu do początku listy. Przydaje się, kiedy chcemy jeszcze raz poszukać czegoś od początku. Wybierz właściwie nie musimy używać, zamiast tego po prostu klikamy na interesujące nas słowo kluczowe. Pojawi się ono w polu Indeks1, a jeśli wybierzemy kolejne, to będzie ono widoczne w polu Indeks2.

Nie musimy wpisywać całego hasła, jeśli takie słowo kluczowe jest w bazie, to program nas do niego skieruje na podstawie tego, co napisaliśmy.


Nie zawsze jednak jest tak, że sformułowanie, jakie nam przyjdzie do głowy jest takie samo jak słowo kluczowe. W naszym przykładzie okazało się, że nie ma takiego słowa kluczowego jak reklama internetowa.


To trochę dziwne, czyżby żadne z czasopism nie poruszało tego tematu? Oczywiście, że temat był poruszany. Po prostu musimy inaczej sformułować pytanie. Spróbujmy bardziej ogólnie. Musi istnieć co najmniej kilka słów kluczowych zaczynających się od słowa reklama.


I tak rzeczywiście jest. Przewijając w dół widzimy, że jest takie słowo kluczowe, które oddaje to, o co nam chodzi: reklama w Internecie. Klikamy zatem na nie, pojawia się nam ono w polu Indeks1, po czym nie pozostało już nic innego, jak kliknąć Wyszukaj.


Jak widać, 44 opisy artykułów w bazie zawierają nasze słowo kluczowe. (UWAGA: do bazy ciągle są dodawane nowe rekordy, w chwili powstawania tego artykułu wynik wyszukiwania brzmiał 44, z czasem ta liczba będzie się zmieniać). Jako że będą one wyświetlane chronologicznie, należy poczekać aż się wszystkie załadują, żeby zobaczyć te najnowsze. Zobaczmy teraz jak wygląda rekord konkretnego artykułu:


Na zielono zaznaczony jest ten element, dzięki któremu znaleźliśmy ten rekord. Mamy dokładny namiar na artykuł: wiemy gdzie i kiedy się ukazał, ile ma stron, a także wiemy sporo o jego treści, na podstawie uzupełniających się: krótkiego abstraktu oraz słów kluczowych. Jeśli autor artykułu podał bibliografię załącznikową lub przypisy, to będą one również dla nas dostępne i pojawią się w rekordzie artykułu pod polem abstrakt.


Nasze słowo kluczowe jest przypisane aż do 44 opisów artykułów. To trochę dużo, więc dobrym sposobem na wyłowienie tych, które nas najbardziej interesują, jest dodanie drugiego kryterium. Może to być każde kryterium z listy, również po raz drugi słowo kluczowe. Załóżmy, że interesują nas najnowsze publikacje. Wtedy rozwijamy ponownie menu po lewej i wybieramy rok wydania. Spośród wymienionych lat interesuje nas 2007. Pamiętajmy, żeby nie używać klawisza Enter.


Potwierdzamy swój wybór klikając po kolei, jak na obrazku powyżej. Okazało się, że są już tylko trzy opisy artykułów spełniające te kryteria. Jeśli to za mało, możemy zmienić rok na 2006 lub używając klawisza CTRL wybrać oba te lata.

W tym momencie warto zadać sobie pytanie: czy tylko jedno słowo kluczowe jest przypisane do opisów artykułów, które mogą nas interesować? Intuicja podpowiada, że chyba nie, tylko jak to sprawdzić? Dobry sposób to "pójście za ciosem" i sprawdzenie, czy ze słów składających się na nasz temat poszukiwań nie da się wykrzesać więcej. Szukamy tekstów na temat reklamy internetowej, więc zobaczmy w jakich innych słowach kluczowych pojawiają się te dwa wyrazy. Dobrym pomysłem będzie szersze spojrzenie na reklamę, wiele treści odnoszących do reklamy w ogóle, może okazać się trafne również w stosunku do reklamy internetowej. Spróbumy więc poszukać innych słów kluczowych, związanych ze słowem reklama. Żeby niczego nie pominąć ze względu na odmianę, wpiszemy nasz wyraz bez końcówki.


Klikamy na szukaj gdziekolwiek, co przenosi nas do pierwszego alfabetycznie słowa kluczowego, zawierającego wpisany przez nas termin. Aby przejść do kolejnego, wystarczy ponownie kliknąć szukaj gdziekolwiek i tak aż do momentu, kiedy program poinformuje nas, że "Nie ma takiego słowa kluczowego", co oznacza, że zobaczyliśmy już wszystkie. Dla naszego przykładu interesujące mogą być następujące słowa kluczowe: badania reklamowe, efektywność reklamy, formy reklamy, media reklamowe, planowanie reklamy, psychologia reklamy, reklama komputerowa, rynek reklamy, czy też techniki reklamy. To oczywiście tylko przykład, w zależności od tego, jaki aspekt nas interesuje, dobór może być inny. Nie należy się również dziwić, że niektóre opisy artykułów będą się powtarzać - określa je przecież kilka słów kluczowych.

Taki sam manewr możemy przeprowadzić z drugą częścią naszego tematu, czyli słowem "internetowa". Podobnie jak w poprzednim wypadku, tak i teraz lepiej ograniczyć się do wpisania wyrazu bez końcówki, co umożliwi więcej trafień. Także w tym wypadku znajdziemy kilka słów kluczowych mogących nakierować nas na potencjalnie ciekawy artykuł, na przykład serwis internetowy, usługi internetowe, użytkownicy Internetu, witryny internetowe, wyszukiwarki internetowe. Możemy przyspieszyć przeglądanie, wybierając po dwa słowa kluczowe i zmieniając operator logiczny z "i" na "lub".


Nie ma co oczekiwać, że przy każdym słowie kluczowym znajdziemy kilkanaście odpowiadających naszym zainteresowaniom opisów artykułów. Zapewne będzie to kilka, może jeden, a może żaden. Ale w sumie powinno nam się udać zebrać wystarczająco dużo materiału - pod warunkiem, że temat który nas interesuje, był omawiamy w prasie.

Jeśli jesteśmy zdecydowani, że chcemy zobaczyć cały artykuł, musimy udać się do odpowiedniej czytelni. Zasada jest taka, że najnowsze numery czasopism (z bieżącego roku) są udostępniane w Czytelni Czasopism Bieżących - tytuły poukładane są tam alfabetycznie, więc bez problemu znajdziemy interesujący nas materiał. Reszta czasopism jest w Czytelni Głównej lub magazynie. W Czytelni Głównej jest wolny dostęp do półek z najczęściej czytanymi tytułami. Wszystkie inne zamawia się z magazynu.

W naszym przykładzie najskuteczniejszą metodą było wyszukiwanie za pomocą słów kluczowych, ale nie zawsze tak jest. Jeśli nie udaje się nam znaleźć właściwego słowa kluczowego, zawsze warto poszukać przez termin - może przecież być tak, że to czego szukamy nie zostało ujęte w słowach kluczowych, ale zostało wspomniane w abstrakcie, albo pojawia się w tytule artykułu. Najlepiej zastanowić się, która z prezentowanych na początku metod wyszukiwania będzie w danym przypadku najbardziej odpowiednia i dopasować je do swoich potrzeb.

Grzegorz Budny

    Biuletyn Informacyjny nr 29/2007Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK