BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr 25/2005Spis treści


Nowości Biblioteki Depozytowej Banku Światowego

Wykaz nabytków Banku Światowego prezentujemy w serwisie Biblioteki Depozytowej Banku Światowego (zakładka Nowości BD). Najciekawsze z nich opatrujemy polskim streszczeniem i przedstawiamy w gablotach wystawowych na II piętrze Biblioteki, a także w zakładce Publikacje z wystaw, gdzie kumulujemy opisy publikacji z wszystkich wystaw.
Poniższe opisy pochodzą z aktualnej wystawy. Tym razem prezentuje ona publikacje przekazane w listopadzie 2004 roku przez Biuro Banku Światowego w Polsce.

Gospodarka oparta na wiedzy : perspektywy Banku Światowego / red. Antoni Kukliński. - Warszawa : Biuro Banku Światowego w Polsce, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2003. - 333 s. ; 24 cm. Sygn.: 7448

Gospodarka Oparta na Wiedzy (knowledge-based economy) jest od kilku lat bardzo ważnym nurtem działalności analitycznej i praktycznej Banku Światowego. Publikacja stanowi podsumowanie trzydniowej konferencji pod tytułem "Wykorzystanie wiedzy dla potrzeb rozwoju w krajach kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej", która odbyła się w Paryżu w dniach 19-22 lutego 2002 r. Organizatorami tego forum byli: Bank Światowy, Komisja Europejska, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Europejski Bank Inwestycyjny. Główną cechą tego tomu jest bardzo mocny wątek pragmatyczny. Autorzy wskazują na cztery wielkie podmioty, które będą kształtowały przyszłość GOW w Polsce:
  • Państwo, ze swym Narodowym Planem Rozwoju na lata 2004-2006;
  • Społeczeństwo - prawdziwy twórca GOW;
  • Regiony, będące efektywnym układem współdziałania trzech społeczności tworzących GOW: biznesowej, akademickiej i samorządowej;
  • Przedsiębiorstwa, które na wiedzy opierają swoją przewagę konkurencyjną.
Artykuły pogrupowano w sześć części.
Część I. Założenia Banku Światowego (podnosi zagadnienia rozpoznania aktualnej sytuacji - jest próbą postawienia diagnozy);
Część II. Interpretacje (poświęcona jest założeniom ogólnym w budowaniu gospodarki opartej na wiedzy i udziału w tym procesie Banku Światowego);
Część III. Komentarze (ocenia stan zaawansowania budowy gospodarki opartej na wiedzy w Polsce);
Część IV. Gospodarka oparta na wiedzy z perspektywy biznesu (zajmuje się zagadnieniami związanymi z wykorzystaniem kapitału intelektualnego w skali kraju i w skali globalnej, transferami wiedzy oraz zarządzaniem wiedzą);
Część V. Gospodarka oparta na wiedzy z perspektywy regionu (podaje przykłady wykorzystania gospodarki opartej na wiedzy w regionach: Warszawa, Śląsk, Pomorze, Małopolska);
Część VI. Forum Dyskusyjne (jest wymianą poglądów na temat zadań stojących przed nauką polską, która musi dać podstawy do stworzenia polskiej ścieżki rozwoju gospodarki opartej na wiedzy).

W kierunku ograniczonego państwa / Leszek Balcerowicz. - Washington, D.C. : The World Bank, 2003. - 36 s. ; 26 cm. Sygn.: 7449

"W poważnej myśli konstytucyjnej pojawia się pytanie, jaki kształt należy nadać państwu, aby nie było ono źródłem nieszczęść i zagrożeń dla ludzi, lecz stwarzało warunki zapewniające im fizyczne bezpieczeństwo, współpracę i rozwój. Całe doświadczenie ludzkości pokazuje, że rozwiązaniem nie jest państwo rozdęte, ale ograniczone" pisał Prof. Balcerowicz w tygodniku "Wprost" w swoim felietonie "Ochrona przed krótkowzrocznością" (Tygodnik "Wprost", Nr 1109, 29 lutego 2004).
Tekst tego felietonu znakomicie uzupełnia akademicki wykład Profesora na temat kryteriów wyznaczania optymalnego zakresu aktywności państwa oraz kwestii związanych z relacjami pomiędzy jednostką a państwem, który opublikowany został pierwotnie pod tytułem "Toward a limited state" w ramach serii wydawniczej Banku Światowego Distinguished Lecture.
Niniejsza publikacja to polskie tłumaczenie tej pozycji.
Graficznie wykład ujęty został w system następujących punktów:
  1. System instytucjonalny i państwo
  2. Czy dla różnych społeczeństw istnieją różne optymalne modele państwa
  3. Ekonomiczne kryteria optymalnego zakresu aktywności państwa
  4. Powrót do podstaw
  5. Państwo ograniczone i rozbudowane - konsekwencje
  6. Czy ekspansja państwa wypełnia lukę, czy wypiera działalność niepaństwową
  7. Wnioski
Ostatnią część zwięzłego wykładu autor tak podsumowuje w streszczeniu: "W ostatnim rozdziale opowiadam się za klasyczną wizją państwa, ograniczonego ramami podstawowych wolności jednostek, zakorzenionych w obowiązującej konstytucji. Instytucjonalne ograniczenia fiskalne, niezależność banku centralnego, członkostwo w Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz inne ograniczenia nałożone na dyskrecjonalną władzę państwa powinny być postrzegane jako druga linia obrony indywidualnych swobód."

Polska a gospodarka oparta na wiedzy. W kierunku zwiększania konkurencyjności Polski w Unii Europejskiej / Itzhak Goldberg ; The World Bank Europe and Central Asia Region. Private and Financial Sector Development. - Pruszków : The World Bank, "Rewasz" Publishing House 2004. - 124 s. ; 30 cm. Sygn.: 7450

Opracowanie powstało na prośbę Ministra Nauki i Informatyzacji RP, jako wspólne dzieło Komitetu Sterującego, mianowanego przez Ministra, i Banku Światowego. Jego celem jest przedstawienie polskim politykom i decydentom propozycji działań nakierowanych na zwiększenie i utrzymanie na wysokim poziomie produktywności oraz tempa wzrostu gospodarczego, poprzez stworzenie warunków sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości i inwestycjom, a w szczególności tworzeniu i absorbowaniu wiedzy dzięki innowacjom i edukacji.

Poland : convergence to Europe : the challenge of productivity growth. Investment climate assessment = Polska - zbieżność z Europą - konieczność wzrostu wydajności. Ocena klimatu inwestycyjnego. - Warsaw : The World Bank. Office in Warsaw, [2004]. - 115 s. ; 30 cm. Sygn.: 7451

Po wejściu do Unii Europejskiej, wyzwaniem dla Polski jest jak najszybsze osiągnięcie standardów życia obywateli porównywalnych do istniejących w krajach UE-15. Droga prowadząca ku zbliżeniu gospodarki do standardów istniejących w krajach w środku stawki europejskiej nie będzie krótka, stwierdzają autorzy raportu. Ocenia się, że przy średnim wzroście PKB na głowę mieszkańca w Polsce na poziomie 5,7% i 2% w krajach piętnastki, zniwelowanie różnic zajmie Polsce prawie 30 lat. Dlatego też Polska musi utrzymać szybkie tempo wzrostu wydajności pracy i całkowitej wydajności czynników produkcji (Total Factor Productivity, TFP), dbając o nieprzerwany wzrost konkurencyjności przez zachowanie zbieżności poziomu kosztów z przyrostem wydajności.
Doświadczenie Polski, zdobyte podczas transformacji ustrojowej w latach 90. ubiegłego wieku wskazuje, że możliwe jest uzyskanie wysokiej stopy wzrostu TFP. Wyniki te były konsekwencją wczesnego wprowadzenia w Polsce podstawowych zasad gospodarki rynkowej. Reformy umocniły prawa własności, umożliwiły transfer zasobów w gospodarce i zmieniły definicję roli państwa z właściciela na regulatora. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne i większa integracja gospodarcza z krajami Unii Europejskiej zdominowały charakterystykę polskiego wzrostu gospodarczego.
Trudniejsze dla Polski okazało się utrzymanie konkurencyjności. Jej utrata doprowadziła do istotnego spowolnienia gospodarczego i kryzysu zaufania pod koniec lat 90. Wraz z ponownym przyspieszeniem gospodarczym otwierają się możliwości powrotu do zahamowanych reform strukturalnych i uregulowania makroekonomicznych czynników stymulujących wzrost wydajności tak, by utrzymać równe tempo dochodzenia do poziomu gospodarczego piętnastki i uniknąć cyklu koniunkturalnego z końca lat dziewięćdziesiątych. W niniejszym raporcie wskazano mocne strony, na których Polska może oprzeć się usuwając ograniczenia, uniemożliwiające krajowi szybkie uzyskanie poziomu wydajności i dochodów zbieżnego z notowanym w krajach piętnastki. Sprzyjają temu, między innymi: położenie Polski na unijnym rynku, jej wielkość, wykwalifikowana i wydajna siła robocza oraz wiarygodność ram legislacyjnych, rosnąca dzięki przyjęciu rozwiązań Acquis Communautaires.
Ogłoszenie raportu nastąpiło w Biurze Banku Światowego w Polsce, 28 czerwca 2004 roku. Publikacja zawiera raport w języku angielskim i jego tłumaczenie na język polski.

Financing small and medium-size enterprises with factoring : global growth and its potential in Eastern Europe / Leora Klapper, Gregory F. Udell, Marie H.R. Bakker. - Washington, D.C. : The World Bank, 2004. - 43 s. ; 28 cm. Sygn.: 7452

Opracowanie Banku Światowego poświęcone faktoringowi jako sposobowi finansowania małych i średnich przedsiębiorstw w Europie Środkowo-Wschodniej oparto na analizie 8 krajów, które przystąpiły do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku.
Faktoring należy do coraz bardziej popularnych form pozyskania gotówki przez przedsiębiorcę. Przejęcie należności przez firmę faktoringową (faktora) pozwala natychmiast uzyskać pieniądze, bez oczekiwania związanego z odroczoną płatnością za fakturę. Ta forma kredytu spłacanego wpływami z należności odbiorców, opiera się na stałej współpracy, nie jednorazowej transakcji. Rosnące zainteresowanie faktoringiem, jako konkretną formą finansowania, spowodowane jest z jednej strony restrykcyjną polityką udzielania kredytów, a z drugiej brakiem środków do finansowania obrotowego. Według przytoczonych w raporcie danych, ubiegłoroczne obroty faktoringu w skali świata to 760 mld euro, z udziałem samej tylko Europy około 550 mld euro (w Polsce niewiele ponad 2,5 mld euro). Podczas gdy rynek światowy zwiększył się w okresie 1998-2003 o 2/3, w Europie o 85%, to w Polsce w tym okresie zwiększył się on trzykrotnie, przy czym potrojenie to nastąpiło w roku 2000 i od tego czasu wielkość obrotów utrzymuje się na podobnym poziomie.

Tertiary education in Poland. July 13-th, 2004. Report nr 29718 = Szkolnictwo wyższe w Polsce. 13 lipca 2004. Raport Nr 29718. - Warsaw : The World Bank. Office in Warsaw, [2004]. - 48+51 s. ; 25 cm. Sygn.: 7453

Raport ten opracowany został wspólnie przez Europejski Bank Inwestycyjny i Bank Światowy przy konsultacji z Ministerstwem Edukacji Narodowej i Sportu RP. Stwierdzono w nim, że od początku lat dziewięćdziesiątych Polska poczyniła znaczne postępy w dziedzinie przeorientowania szkolnictwa wyższego zgodnie z potrzebami kapitału ludzkiego niezbędnego w otwartej, opartej na konkurencji gospodarce. Pomimo to wiele jeszcze pozostaje do zrobienia by polski system szkolnictwa wyższego sprawniej reagował na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy i działającej na płaszczyźnie globalnej oraz na zmieniające się wymagania rynku pracy, na którym potrzebny jest lepiej wykształcony kapitał ludzki. Autorzy raportu omawiają złożoność procesu niezbędnych modernizacji i reform systemu szkolnictwa wyższego, tak by mógł on sprawnie i odpowiednio reagować na zmieniające się potrzeby ludzi i gospodarki.
W zakończeniu raportu autorzy piszą, że polski rząd, parlament, środowisko akademickie i całe społeczeństwo polskie stoją przed licznymi wyzwaniami związanymi z próbą znalezienia punktu równowagi pomiędzy wzajemnie sprzecznymi celami. Dla przykładu, w raporcie omówiona jest konieczność ochrony autonomii i niezawisłości uniwersytetów, przy równoczesnej potrzebie zapewnienia możliwości ściślejszego egzekwowania odpowiedzialności tych instytucji zarówno przed rządem jak i innymi interesariuszami na arenie zatrudnienia. Innym trudnym nierozwiązanym problemem pozostaje to, czy ustalanie budżetów poszczególnych instytucji powinno się odbywać przy użyciu standardowych algorytmów finansowania, czy też metodą "pieniądze podążają za studentem" lub w systemie voucherów. Trzecim ważnym kompromisem, jaki będą musieli znaleźć polscy decydenci jest zorientowanie i wdrożenie procedur akredytacyjnych, gdzie konieczne będzie znalezienie delikatnego punktu równowagi pomiędzy z jednej strony licencjonowaniem instytucji, a z drugiej oceną standardów jakościowych. Podsumowując, mimo, że sektor szkolnictwa wyższego w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat odnotował imponujący wzrost i nastąpiło w nim wiele zmian, proces reform jest nadal daleki od zakończenia.
W raporcie znalazło się zalecenie wzmocnienia roli MENiS jako twórcy polityki i strategii, tak by mogło ono przewodzić debacie na temat edukacji w ogólności, a szkolnictwa wyższego w szczególności. Aby odpowiednio wykorzystać dotychczasowy postęp i podążać dalej w kierunku systemu szkolnictwa wyższego światowej klasy, twórcy raportu proponują szereg opcji strategicznych w ramach następujących kategorii: (i) finansowanie systemu masowego szkolnictwa wyższego w sposób przejrzysty i sprawiedliwy; (ii) poprawa jakości usług edukacyjnych; (iii) poprawa zdolności reagowania systemu oraz jego powiązań zarówno z rynkiem pracy jak i potrzebami innowacyjno-technologicznymi nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy oraz (iv) zorientowanie szkolnictwa wyższego na system kształcenia ustawicznego.
Raport zaprezentowany został podczas konferencji prasowej 12 października 2004 roku w Warszawie. Publikacja składa się z dwóch współoprawnych dokumentów, jakimi są: raport w języku angielskim i jego tłumaczenie na język polski.

Poland : gender and economic opportunities: has transition left women behind? March 15, 2004 = Polska : płeć a możliwości ekonomiczne w Polsce : czy kobiety straciły na transformacji? 15 marca 2004. Raport Nr 29205. Warsaw : The World Bank. Office in Warsaw, [2004]. - XI,139 + X,140 s. ; 25 cm. Sygn.: 7454

Raport Banku Światowego, przygotowany we współpracy z Urzędem Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn, przedstawia najbardziej istotne różnice pomiędzy sytuacją kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do rynku pracy oraz możliwości korzystania z rozwoju gospodarczego. Omawia także przyczyny tych nierówności na tle kontekstu politycznego i społeczno-gospodarczego. W opracowaniu opisano główne obszary legislacji, na których występują rozbieżności w statusie kobiet i mężczyzn. Autorzy opracowali również zalecenia i sugestie mające na celu poprawę sytuacji w poszczególnych obszarach.
Ustalenia raportu są generalnie optymistyczne: pomimo pewnych trudności, na przestrzeni ostatniej dekady ekonomiczna aktywność kobiet znacznie się rozwinęła: pomiędzy rokiem 1985 i 1998 liczba kobiet prowadzących własną firmę poza rolnictwem wzrosła pięciokrotnie, podczas gdy w podobnym okresie ten sam wskaźnik w przypadku mężczyzn uległ zaledwie podwojeniu. Na obszarach wiejskich młode kobiety rozwinęły wiele inicjatyw gospodarczych, zwłaszcza w działalności rzemieślniczej, agroturystyce, przetwórstwie oraz sprzedaży produktów rolnych. Obecnie udział kobiet w ogólnej populacji osób samozatrudnionych w Polsce należy do najwyższych na tle innych państw europejskich. W ogólnym ujęciu, polski system prawny zapewnia równe traktowanie kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do pracy, szkolenia zawodowego oraz awansu, jak również warunków pracy. Wyniki sondaży pokazują, że przytłaczająca większość respondentów popiera ideę równych praw dla kobiet i mężczyzn w życiu publicznym i zawodowym, włączając w to działalność polityczną kobiet (95,8 procenta), sprawowanie przez kobiety funkcji kierowniczych (94,9 procenta) oraz kwestię równości płac (93,4 procenta).
Raport zaprezentowany został 14 lipca 2004 roku na konferencji zorganizowanej przez Bank Światowy i Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn przez Panią Pierellę Paci, koordynatorkę programów na rzecz równego statusu kobiet i mężczyzn na kraje Europy i Azji Centralnej z centrali Banku Światowego w Waszyngtonie. Publikacja składa się z dwóch współoprawnych dokumentów, jakimi są raport w języku angielskim i jego tłumaczenie na język polski.

Anna Osiewalska

    Biuletyn Informacyjny nr 25/2005Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK