BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr Ns1/2004Spis treści


Krótka historia Unii Europejskiej

Wielu było polityków, myślicieli, wizjonerów, którzy namawiali do tego, aby Europa się zjednoczyła. Niewielu z nich wprowadzało te idee w czyn, czasem też niektóre pomysły były nierealne. Tych, którzy bezpośrednio przyczynili się do integracji Europy po II wojnie światowej zwykło się obecnie nazywać „Ojcami Europy”. Zalicza się do nich m.in.: Francuzów Roberta Schumana i Jean'a Monneta, Belga Paula Henriego Spaaka, Włocha Alcide De Gasperiego i Niemca Konrada Adenauera. Warto wiedzieć, że wśród aktywnie działających na rzecz integracji w tym czasie był też Polak, urodzony w Krakowie Józef Retinger.

Pomysłodawcą pierwszej organizacji, z której wywodzi się dzisiejsza Unia Europejska był Robert Schuman. Jego przemówienie, nazwane Planem Schumana, wygłoszone 9 maja 1950 roku dało początek Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali (EWWiS), a dzień 9 maja od lat obchodzony jest jako święto Unii Europejskiej.

EWWiS powołano na mocy Traktatu podpisanego w Paryżu w 1951 roku przez sześć państw. Sygnatariuszami Traktatu były: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Republika Federalna Niemiec i Włochy. Traktat poddawał wspólnej kontroli wydobycie węgla i przemysł stalowy. Wspólne zarządzanie zasobami węgla i stali miało wówczas głębokie, symboliczne znaczenie. Wydawało się najlepszą gwarancją przed ryzykiem ponownego konfliktu w Europie i remilitaryzacją Niemiec.

Zachęcone sukcesami EWWiS państwa członkowskie poszukiwały nowych form współpracy. Nie wszystkie z inicjatyw udało się wtedy zrealizować. Nie doszły do skutku między innymi plany zintegrowania państw członkowskich w ramach Europejskiej Wspólnoty Obronnej ani plany politycznego zintegrowania przez powołanie Europejskiej Wspólnoty Politycznej. Zrezygnowano więc z integracji politycznej i wojskowej i postawiono na zacieśnianie współpracy w kolejnych dziedzinach gospodarki.

W 1957 roku w Rzymie przedstawiciele państw EWWiS podpisali dwa traktaty powołujące do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM). EWG rozszerzyła współpracę państw członkowskich niemal na wszystkie dziedziny życia gospodarczego i dała podstawy dynamicznego rozwoju gospodarczego w Europie Zachodniej. Położyła podwaliny pod późniejszy Wspólny Rynek. EURATOM regulował współpracę państw w dziedzinie pokojowego wykorzystania energii atomowej. Trzy Wspólnoty Europejskie już od 1958 roku miały wspólne niektóre organy. Były to Zgromadzenie Parlamentarne, zalążek przyszłego Parlamentu Europejskiego, i Europejski Trybunał Sprawiedliwości.

Sukces EWG przyciągał nowych członków. Wspólnota powiększała się. W 1977 roku przystąpiły do niej Irlandia, Dania i Wielka Brytania, w 1979 Grecja, w 1985 Hiszpania i Portugalia, a w 1995 roku Austria, Szwecja i Finlandia.

Równolegle z procesem powiększania Unii trwał proces łączenia i rozwoju instytucji europejskich. W 1967 roku trzy wspólnoty EWG, EWWiS i EURATOM połączyły się i przybrały nazwę Wspólnoty Europejskie oraz przekazały swoje funkcje wykonawcze Komisji Europejskiej.

W 1986 roku podpisano Jednolity Akt Europejski, który określił metody i harmonogram realizacji Wspólnego Rynku czyli utworzenie obszaru bez granic wewnętrznych w którym funkcjonuje swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału.

Jeszcze przed powiększeniem się Unii do piętnastu krajów, w 1992 roku w Maastricht podpisano kolejny Traktat, na mocy którego powstała Unia Europejska. Traktat zmienił nazwę EWG na Wspólnota Europejska. Wszystkie umowy z krajami trzecimi są nadal zawierane przez Wspólnoty, w ramach ich kompetencji, lub przez państwa członkowskie Wspólnot Europejskich. W Maastricht znacznie rozszerzono zakres wspólnej polityki i opracowano harmonogram wprowadzenia Unii Gospodarczo-Walutowej. Traktat stworzył trzy filary współpracy: pierwszy obejmujący integrację gospodarczą, drugi dotyczący sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, trzeci dotyczący polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Wtedy też wprowadzono oficjalne obywatelstwo Unii.
Kolejnym ważnym traktatem jest Traktat amsterdamski z 1997 roku, który częściowo zmienił i jednocześnie rozszerzył wcześniejsze ustalenia z Maastricht.

Pod koniec 2000 roku podpisano Traktat nicejski, reformujący instytucje unijne w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania po kolejnym rozszerzeniu. Na szczycie w Nicei proklamowano również Kartę Praw Podstawowych, mającą gwarantować prawa człowieka i swobody obywatelskie.

W 2003 roku przedstawiciele rządów 15. państw członkowskich i 10. kandydujących podpisali w Atenach Traktat akcesyjny dotyczący kolejnego rozszerzenia Unii Europejskiej. 1 maja 2004 roku do Unii Europejskiej obok Polski przystępują: Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Litwa, Łotwa, Estonia, Malta i Cypr. Do wstąpienia w struktury Unii przygotowują się teraz Bułgaria, Rumunia i Turcja.

Magdalena Bednarek

    Biuletyn Informacyjny nr Ns1/2004Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK