Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(36)/2010
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(36)/2010
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

100. urodziny znakomitego ekonomisty i noblisty – Ronalda Coase’a

"W pełni jestem świadom tego, że wielu ekonomistów, których szanuję i podziwiam, nie będzie się zgadzać z moimi poglądami, a niektórzy z nich mogą się nawet poczuć obrażeni, Uczony musi się jednak liczyć z tym, że jeśli to, co mówi, jest fałszywe, to będzie to szybko zdemaskowane; zaś jeśli to, co mówi, jest prawdą, to może on liczyć na to, że ostatecznie -jeśli tylko będzie żyć dostatecznie długo - zobaczy, że prawda ta została zaakceptowana"
(R.H.Coase - Essays on Economics and Economists, s.15)

(R.H.Coase - Essays on Economics and Economists, s.15)

Ronald Coase

Wkrótce przypada 100. rocznica urodzin Ronalda Coase’a, brytyjsko-amerykańskiego ekonomisty, który otrzymał Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1991 roku „...za odkrycie i wyjaśnienie znaczenia kosztów transakcyjnych oraz praw własności dla instytucjonalnej struktury i funkcjonowania gospodarki”. W ramach urodzin warto przytoczyć w tym miejscu kilka faktów z jego życia.
Ronald Coase urodził się 29 grudnia 1910 roku w Londynie, w dzielnicy Willesden. Ojciec był telegrafistą na poczcie, matka także pracowała na poczcie, do czasu wyjścia za mąż. Rodzice skończyli edukację w wieku 12 lat. Coase był jedynakiem, ale nigdy nie czuł się samotnie – tak mówił o sobie w autobiografii. Kiedy np. uczył się gry w szachy, był szczęśliwy, gdy mógł grać w pojedynkę, przejmując rolę każdego gracza.

Ronald Coase uczył się w Kilburn Grammar School (1923-1929). Wyróżniał się w dziedzinie historii i chemii. Z uwagi na wcześniejsze okoliczności w jego życiu (mając 12 lat podjął naukę jako gimnazjalista), mimo szczególnych zainteresowań historią, zdecydował się na chemię w London School of Economics (1929-1931). Niebawem odkrył, że matematyka wymagana w naukach ścisłych nie odpowiada mu, dlatego zmienił kierunek na inny możliwy na tej uczelni, mianowicie handel. Interesujący jest fakt, że Coase nie uczęszczał na jeden kierunek studiów w LSE, co jak zasugerował, dało mu „wolność w myśleniu o problemach w ekonomii”. Kontynuował studia licencjackie o specjalności handlowej, po czym rozpoczął studia drugiego stopnia o specjalności przemysłowej. Wówczas, jak wspomina w swojej autobiografii, los uśmiechnął się do niego. W 1930 roku Arnold Plant, który kierował University of Cape Town w Południowej Afryce, został mianowanym profesorem w dziedzinie handlu, w London School of Economics. Uczęszczał więc na jego wykłady i one to dały mu jasne spojrzenie na teorię systemów ekonomicznych. Plant wprowadził go w teorię „niewidzialnej ręki” Adama Smith’a. Ronalda Coase’a interesowało także prawo przemysłowe (Industrial Law). Zostałby niewątpliwie prawnikiem, gdyby rozpoczął te właśnie studia na trzecim roku, jak zamierzał. W roku 1931-32 Uniwersytet przyznał mu stypendium Sir Ernest Cassel Travelling Scholarship i chociaż wówczas jeszcze nie zdawał sobie z tego sprawy, „był na drodze stawania się ekonomistą”. Stypendium spędził w Stanach śledząc strukturę przemysłu amerykańskiego. Stawiając pytania o przyczyny istnienia firm zainicjował nową koncepcję kosztów transakcji. Myśli te stały się podstawą artykułu The Nature of the Firm (1937), cytowanym przez Royal Swedish Academy of Sciences podczas przyznawania mu Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii. Opóźnienie opublikowania swojego artykułu spowodowane było niewątpliwie niechęcią do pośpiechu, ale także zaangażowaniem w nauczanie i udziale w innych projektach naukowych.

Pracę naukową już jako ekonomista podjął początkowo na terenie Wielkiej Brytanii. W latach 1932-34 uczył ze swoim przyjacielem Duncan’em Black’iem w Dundee School of Economics and Commerce. Tam właśnie wygłosił wykład poprzedzający artykuł „The Nature of Firm” (Economica, 1937). Przed powrotem do LSE, gdzie pracował w latach 1935-1951, był asystentem w University of Liverpool (1934-35) . II wojna światowa przerwała jego pracę naukową. W tym czasie był zatrudniony jako statystyk w Forestry Commission (1940-41), w Central Statistical Office (1941-46). Do London School of Economics wrócił dopiero w 1946 roku, skąd w 1948 roku wyjechał do Stanów na stypendium Rockefellera, podczas którego badał amerykański przemysł medialny („British Broadcasting: A Study in Monopoly”, 1950). Coase uzyskał doktorat z ekonomii w LSE w 1951 roku a następnie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Pracował tam jako profesor w University of Buffalo (1951-1958). W 1959 r. przyjął pracę w University of Virginia a na przełomie lat 1958-1959 pracował z kolei w Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences w Stanford University. Interesował się wówczas szczególnie przemysłem medialnym, podjął więc badania nad Federal Communications Commission (“The Federal Communications Commission”, Journal of Law & Economics, October 1959). Coase wskazał na kluczowe znaczenie instytucjonalnych praw własności i ich wpływ na efektywną alokację ograniczonych zasobów. Wielu ekonomistów University of Chicago część jego argumentów uznało za mylne i redakcja czasopisma poprosiła Coase’a, by wycofał lub zmodyfikował swój artykuł. Nie nawiązując do poprzedniego, w nowym artykule „The Problem of Social Cost” (Journal of Law & Economics, 1960) ekonomista wyjaśnił dokładnie jeszcze raz swój punkt widzenia i wówczas odniósł wielki sukces. Artykuł jest jednym z najczęściej cytowanych artykułów w całej ekonomicznej literaturze. Stanowił również uzasadnienie przyznania Nagrody Nobla. Profesor Coase w swojej autobiografii podkreślił, iż gdyby ekonomiści z Chicago nie uznali, że popełnił błąd w pierwszym artykule, ten drugi prawdopodobnie by nie powstał. W 1964 roku rozpoczął pracę na University of Chicago (Law School) i został również redaktorem Journal of Law and Economics (1964-1982). Zachęcał w nim ekonomistów i prawników do pisania m.in. o sposobach zarządzania współczesnym rynkiem i regulacjach rządowymi. Coase jest członkiem akademii i towarzystw naukowych europejskich i amerykańskich, m.in. British Academy, European Academy and American Academy of Arts & Sciences. Był członkiem Honour Committee of Euroscience.

Jak na ironię, biorąc pod uwagę dużą częstotliwość cytowań artykułu „The Problem of Social Cost”, do czasu otrzymania Nagrody Nobla, tytuł honoris causa przynano mu tylko w Yale University (1989) i University of Cologne (1988). Później dopiero w Washington University (1991), University of Dundee (1992), University of Buckingham (1995), Beloit College (1996) i University of Paris (1996).

Coase jest niezwykłym ekonomistą XX wieku i niezwykłym laureatem Nagrody Nobla. Jego zainteresowania i twórczość dotyczą różnych dziedzin. Należy je umieścić na pograniczu ekonomii i prawa. Zbiorczym wydaniem myśli uczonego są niewątpliwie pozycje „The Firm, the Market and the Law” (1988) oraz „Essays on Economics and Economists” (1994). Większość ekonomistów kojarzy przede wszystkim Noblistę z innymi dwoma artykułami – „The Nature of the Firm” oraz „The Problem of Social Cost”.

Pierwszy z nich „The Nature of the Firm”, opublikował, gdy miał dwadzieścia siedem lat, podczas stypendium w Stanach Zjednoczonych. Zadał w nim zasadnicze pytania: co jest przyczyną istnienia przedsiębiorstw i dlaczego ich pracownicy chcą działać pod kierunkiem przedsiębiorców, zamiast próbować samodzielnie sprzedawać swoje wyroby. Jak stwierdził, powodem tego, jak fakt, iż wewnętrzna organizacja przedsiębiorstw zapewnia zmniejszenie kosztów przeprowadzanych przez nie transakcji w stosunku do tego, co mogą osiągnąć jednostki. Coase jako pierwszy opisał znaczenie kosztów zawierania transakcji i zarządzania przedsiębiorstwami dla łącznych kosztów wytwarzania. Wcześniej teoria ekonomii koncentrowała uwagę na wydatkach ponoszonych w procesie produkcji i transportu. Jego wyjaśnienia, dlaczego istnieją firmy, są do dziś akceptowane i dały początek całej wiedzy na ten temat. Artykuł ten był cytowany 16288 razy (Google Scholar 2.12.2010).

Główną pracą profesora Coase'a wydaje się jednak jego późniejszy artykuł, zatytułowany „The Problem of Social Cost”, opublikowany w 1960 roku (15091 cytowań w Google Scholar 2.12.2010). Przedstawił w nim sposób rozwiązywania problemu negatywnych efektów zewnętrznych, znany obecnie jako teoremat Coase'a. Poddał w nim analizie problem interwencji rządu w przypadkach, gdy prywatna działalność powoduje szkody dla ogółu społeczeństwa. W przeciwieństwie do wcześniejszych prób rozwiązania tego problemu poprzez regulację rządową lub opodatkowanie, zaproponowane przez Arthura Pigou i znane obecnie jako podatek Pigou, Coase, argumentował, że w przypadku dobrze zdefiniowanych praw własności i niskich kosztów transakcyjnych, problem efektów zewnętrznych może być rozwiązany poprzez dobrowolne transakcje pomiędzy stronami, których te efekty dotyczą. W opinii badaczy artykułem tym zapoczątkował nową dyscyplinę naukową zwaną ekonomiczną analizą prawa (Law & Economics).

Profesor Ronald Coase jest ekonomistą najsilniej związanym ze szkołą chicagowską, chociaż znaczące prace „The Nature of the Firm” i „Problem of Social Cost”, które Szwedzka Królewska Akademia Nauk przywołała uzasadniając przyznanie mu Nagrody Nobla, zostały napisane przed przyjazdem do Chicago w 1964. Jego dorobek stanowi znakomitą kartę współczesnej ekonomii. Jako przedstawiciel nowej ekonomii instytucjonalnej, w celu dalszego rozwoju badań rynków, Ronald Coase utworzył w 2000 roku organizację The Ronald Coase Institute, w której jest doradcą naukowym.

Podsumowując, warto przytoczyć cytowania publikacji Noblisty w polskiej literaturze. Korzystając z bazy BazEkon – bazy bibliograficzno-abstraktowej tworzonej przez Bibliotekę Główną Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, która od 2004 roku rozwija się w kierunku bazy cytowań, uzyskaliśmy wynik 95 pozycji cytujących. Można stwierdzić, że w tym krótkim czasie, jest to nie mała ilość. Zainteresowanych dorobkiem profesora Ronalda Coase’a zapraszamy do korzystania z portali baz danych: EBSCO, JSTOR i PROQUEST, gdzie można zapoznać się z pełnymi tekstami artykułów w języku angielskim, w dostępie online a także z bibliograficznej bazy NOBLIŚCI.

Wykorzystane źródła:

  1. Czaja Stanisław, Jakubczyk Zbigniew. Ronald Coase: badanie niedoskonałości rynku. Przegląd Techniczny. 1991, nr  48, s. 38.
  2. Ekonomia kosztów transakcji Ronalda Coase’a. [W]: Janina Godłów-Lęgiedź: Współczesna ekonomia: ku nowemu paradygmatowi? Warszawa : Wydawnictwo C. H. Beck, 2010, s. 47-64.
  3. Jasiński, Leszek Jerzy. Ronald Coase czyli nowe rozumienie kosztu społecznego: Nobel ’91. Życie Gospodarcze. 27.X.1991, nr 43, s. 11.
  4. The New Palgrave : a dictionary of economics. Vol. 1, A to D / ed. by John Eatwell, Murray Milgate, Peter Newman. London : The Macmillan Press, 1987. Hasło: Coase, Ronald Harry (born 1910), s. 852-855
  5. The New Palgrave : a dictionary of economics. Vol. 1, A to D / ed. by John Eatwell, Murray Milgate, Peter Newman. London : The Macmillan Press, 1987. Hasło: Coase theorem, s. 855-861.
  6. Ronald H. Coase. [W:] Janine Brémond, Marie-Martine Salort: Leksykon wybitnych ekonomistów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 20-22.
  7. Ronald H. Coase. [W:] Leszek Jerzy Jasiński: Nobel z ekonomii: poglądy laureatów w zarysie. Warszawa: Wydawnictwo Key Text, 2008, s. 126-128.
  8. http://www.nbportal.pl/pl/np/artykuly/finanse/koszty_transakcyjne
  9. http://www.nbportal.pl/pl/np/artykuly/na_poczatek/teoremat_coasea
  10. http://www.coase.org/abouttheinstitute.htm
  11. http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1991/
  12. http://pl.wikipedia.org/wiki/Ronald_Coase

Lucyna Janas

© 2009 Biblioteka Główna UEK