Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(34)/2009
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(34)/2009
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Staż zawodowy w Bibliotece Głównej Politechniki Krakowskiej

W dniach 3 listopada do 1 grudnia 2009 r. odbyłam staż zawodowy w Bibliotece Głównej Politechniki Krakowskiej równocześnie z dwiema stażystkami z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II i praktykantką z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Opiekę nad przebiegiem stażu sprawowała Pani mgr Marzena Marcinek, kierownik Oddziału Informacji Naukowej, która powitała nas z wielką serdecznością.

W pierwszym dniu przedstawiono nam ogólne informacje dotyczące Biblioteki Politechniki Krakowskiej, jej strukturę, regulamin oraz zbiory Biblioteki (zobacz: http://www.biblos.pk.edu.pl ), które są rejestrowane w trzech katalogach BPK tj. w katalogu komputerowym (OPAC), w elektronicznej wersji katalogu kartkowego oraz w kartkowym katalogu alfabetycznym. Tutaj należy wspomnieć, iż BPK pracuje w zintegrowanym systemie bibliotecznym TINLIB.

Podczas stażu miałam okazję zapoznać się z pracą każdego oddziału Biblioteki, więc czas mój był bardzo urozmaicony i mogłam porównać zasady funkcjonowania i charakter pracy dwóch krakowskich bibliotek akademickich tj. Biblioteki Głównej Politechniki Krakowskiej i Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego, w której pracuję.

Oddział Obsługi Użytkowników pod kierownictwem Pani mgr Krystyny Ramza składa się z Czytelni Głównej, Wypożyczalni, Wypożyczalni Międzybibliotecznej oraz Magazynu. W Czytelni Głównej zapoznałam się z księgozbiorem podręcznym oraz ze zbiorami specjalnymi tj. prace doktorskie, normy i in. Poznałam zasady funkcjonowania czytelni m.in. program ewidencji użytkowników POCITADLO, stworzony wyłącznie na potrzeby Biblioteki oraz zasady pracy samodzielnych stanowisk komputerowych, tzw. kafejek, które są nadzorowane przez program „Cafe agent” (zobacz: cafesuite.pl). W Wypożyczalni przedstawiono mi zasady rejestracji użytkowników, wypożyczeń oraz organizację pracy tego działu. Poznałam logistykę obsługi zasobu magazynowego – przejmowanie zamówień, wydruk rewersów i realizację zamówień. Zgodnie z regulaminem Wypożyczalnia wydaje formularze opłaty za nieterminowy zwrot książek.

Ciekawym doświadczeniem była Wypożyczalnia Międzybiblioteczna, gdzie poznałam zasady realizacji zamówień. Wypożyczalnię Międzybiblioteczną obsługuje program INTERLIB stworzony na potrzeby Biblioteki przez informatyków Politechniki Krakowskiej przy współpracy osoby pracującej w Wypożyczalni Międzybibliotecznej. Program ten jest elastyczny, pozwala na realizację dużej liczby zamówień składanych zarówno przez czytelników BPK jak i  biblioteki zewnętrzne.

Odrębną agendą udostępniania jest Oddział BPK na Wydziale Mechanicznym (al. Jana Pawła II) oraz Filia w DS-4 (ul. Skarżyńskiego). W Oddziale BPK na Wydziale Mechanicznym (BWM) pod kierownictwem Pana mgr. Piotra Pitala zwiedziłam czytelnie i wypożyczalnie udostępniające książki, czasopisma, normy tematycznie zgodne z profilem kształcenia na Wydziale Mechanicznym oraz zasoby elektroniczne.

W Oddziale Obsługi Druków Zwartych pod kierownictwem Pani mgr Pauliny Kot, pracowałam w Sekcji Gromadzenia Zbiorów i Sekcji Opracowania Zbiorów. W Sekcji Gromadzenia Zbiorów poznałam różne formy nabytku książek do księgozbioru. Biblioteka PK powiększa swój zasób o książki, które czytelnicy kupują w zamian za należności za nieterminowy zwrot książek. Zapoznałam się z modułem gromadzenia w systemie TINLIB oraz zasadami akcesji, inwentarzem tradycyjnym (drukowanym) i komputerowym w systemie TINLIB. W Sekcji Opracowania Zbiorów poznałam zasady opracowania rzeczowego w systemie TINLIB. Na podstawie protokołów wycofywałam pozycje książkowe w komputerowej księdze ubytków oraz karty z zeskanowanego katalogu kartkowego.

W Oddziale Obsługi Wydawnictw Ciągłych pod kierownictwem Pani mgr Heleny Juszczyk poznawałam organizację pracy w czytelni, różne sposoby zakupu czasopism polskich, zagranicznych, dostępu do czasopism w wersji elektronicznej oraz prace związane z opracowaniem formalnym i rzeczowym czasopism. Zapoznałam się również z bazą BazTech (bibliograficzno-abstraktowa baza danych rejestrująca rekordy artykułów z 470 polskich czasopism z zakresu nauk technicznych oraz z wybranych czasopism z zakresu nauk ścisłych i ochrony środowiska od 1998 r.). Biblioteka Główna PK, wśród 22 ośrodków akademickich, opracowuje rekordy do tej bazy. Każda z instytucji współpracujących zobowiązana jest indeksować odrębną "listę" tytułów, pod warunkiem ich prenumerowania, w związku z przyjętą pierwotnie zasadą indeksowania z autopsji. Baza ta jest rekomendowana przez Bibliotekę Narodową.

Miałam również okazję poznać Oddział ds. Informatyzacji i Zbiorów Elektronicznych. Biblioteka PK - z myślą o potrzebach użytkowników - od maja 2006 r. poszerzyła zakres swojej działalności i otworzyła Bibliotekę Cyfrową Politechniki Krakowskiej (BCPK). Zasób BCPK podzielony jest na zbiory o określonym charakterze, tzw. kolekcje.

  • Doktoraty Politechniki Krakowskiej – kolekcja ta zgodnie z zarządzeniem rektora PK w sprawie ich udostępniania przez Bibliotekę, prezentuje rozprawy doktorskie, które napisano i obroniono w Politechnice Krakowskiej. Udostępniane są również doktoraty przed obroną. Dzięki temu możliwy jest m.in. bezpośredni dostęp do pełnych tekstów prac doktorskich pracowników Uczelni.
  • Materiały dydaktyczne – kolekcja ta obejmuje kopie cyfrowe podręczników i innych najbardziej poszukiwanych materiałów naukowo-dydaktycznych.
  • Monografie – kolekcja zawiera rozprawy publikowane w serii Monografia wydawanej przez PK.
  • Czasopismo Techniczne – kolekcja obejmuje zeszyty Czasopisma Technicznego wydawanego przez PK (od roku 2007) oraz numery archiwalne z lat 1879-1912.
  • Zbiory specjalne - kolekcja zawiera zbiory szczególnie cenne dla Biblioteki PK ze względu na ich wartość zabytkową, pochodzenie czy wiek.

Publikacje umieszczone w BC mają uregulowany status prawny. Przed podjęciem pracy nad archiwizacją niezbędne jest uzyskanie pisemnej zgody na zwielokrotnienie utworu techniką cyfrową oraz umieszczenie go w ogólnie dostępnych sieciach komputerowych (zajmuje się tym Oddział ds. Informatyzacji i Zbiorów Elektronicznych).

Kolejną formą realizacji Open Access (wolny dostęp), nad którą obecnie pracuje BPK jest repozytorium w ramach projektu SUW - Zintegrowany system wymiany wiedzy i udostępniania akademickich publikacji z zakresu nauk technicznych, który został rekomendowany do dofinansowania w ramach działania 2.3 POIG (Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 „Inwestycje związane z rozwojem infrastruktury informatycznej nauki"). Czas realizacji tego projektu jest zaplanowany na lata 2009-2013. Uczestniczyłam w szkoleniu „I Dni Open Access” organizowanym w środowisku PK, gdzie przedstawiono zadania projektu.

Najwięcej czasu spędziłam w Oddziale Informacji Naukowej. W trakcie stażu miałam okazję poznać Bibliografię Publikacji Pracowników Politechniki Krakowskiej, którą opracowuje się w OIN-ie. Bibliografia jest tworzona od początku powstania Biblioteki, czyli od ponad 60 lat, a od 1992 r. opracowywana jest na bieżąco w systemie TINLIB (autorski moduł opracowany przez informatyków pracujących w Bibliotece dla potrzeb rejestracji dorobku publikacyjnego pracowników PK) i udostępniana w formie elektronicznej. Opisy publikacji udostępnione są on-line na stronie WWW Biblioteki Politechniki Krakowskiej. Obowiązek dostarczania publikacji przez pracowników PK w celu rejestracji ich w bazie Bibliografia reguluje Zarządzenie Rektora Politechniki Krakowskiej w sprawie ewidencji publikacji pracowników PK. Ciekawym rozwiązaniem jest połączenie zbioru opisów bibliograficznych różnego typu dokumentów w Bibliografii z kolekcjami Biblioteki Cyfrowej, co daje możliwość bezpośredniego dotarcia do pełnego tekstu danej publikacji oraz z katalogiem komputerowym Biblioteki, stąd zaś do abstraktów artykułów z Czasopisma Technicznego PK, wprowadzanych przez pracowników Biblioteki do bazy BazTech. Jako uzupełnienie Bibliografii w zakładce „Publikacje pracowników na stronach WWW PK” zamieszczono linki odsyłające do stron WWW poszczególnych wydziałów lub pracowników PK. Możliwość dodawania linków odnoszących przekształca tradycyjną bibliografię w bazę, która umożliwia szybsze dotarcie do poszukiwanych materiałów. Od 2007 r. stopniowo wprowadzane są cytowania prac znajdujących się w bazie Bibliografia Publikacji Pracowników. Pod okiem doświadczonych koleżanek szukałam cytowań pracowników Instytutu Inżynierii i Gospodarki Wodnej w oparciu o bazę Science Citation Index oraz Scopus. Rezultaty wyszukiwania, czyli cytowania, kopiowane są z tych baz do pola „indeks cytowań” (IC) w bazie Bibliografia Publikacji Pracowników Politechniki Krakowskiej. Oddział Informacji Naukowej BPK tworzy również bazę Niepublikowane Prace Naukowe Pracowników PK, która powstaje w oparciu o dane przekazywane przez pracowników do systemu SYNABA. Baza zawiera opisy bibliograficzne niepublikowanych prac naukowych, badawczo-rozwojowych, ekspertyz, rządowych projektów badawczych oraz projekty badawcze Unii Europejskiej realizowane przez pracowników Politechniki Krakowskiej.

We wszystkich poznanych agendach prowadzone są statystyki biblioteczne w programie Status, pracującym pod systemem operacyjnym Microsoft Windows. W sprawozdaniu BPK na 31 grudnia 2008 r. - udostępnionym na stronie domowej - przedstawiono dane liczbowe prezentujące aktywność Biblioteki we wszystkich przejawach jej działalności. Muszę przyznać, iż Biblioteka PK działa bardzo prężnie i bardzo dobrze spełnia rolę biblioteki akademickiej.

Lucyna Janas

© 2009 Biblioteka Główna UEK