BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr 29/2007Spis treści


W poszukiwaniu naukowych źródeł w Internecie – część II

Rekomendowana strategia wyszukiwania: Analiza głównego zagadnienia z odpowiedniej perspektywy

[w oparciu o scenariusz zajęć bibliotecznych w Bibliotece Głównej Uniwersytetu w Kalifornii:
Barker, Joe (2005). Recommended Search Strategy: Analyze your top Search with peripheral vision. (dok. elektr.) dostęp: 10.06.2007
http://www.lib.berkeley.edu/teachinglib/Guides/Internet/Strategies]

Wyszukiwanie informacji w Internecie nie wydaje się być zadaniem ani trudnym, ani czasochłonnym pod warunkiem, że choć trochę obeznani jesteśmy z podstawowymi zasadami działania wyszukiwarek. Okazuje się jednak, że same wyszukiwarki, takie jak Google, czy Yahoo nie odzwierciedlają w pełni zasobów Internetu. Prawdopodobnie są to narzędzia, które otwierają nam furtkę tylko do kilkunastu procent całości informacji dryfującej po wirtualnym oceanie.

Jak szukać, aby dotrzeć do fachowych artykułów w Internecie, nie marnując czasu na zbędne surfowanie po różnowartościowych stronach?

Należy podejść do problemu w odpowiedni sposób, krok po kroku realizując kolejne stopnie strategicznego planu wyszukiwania informacji w Internecie. W zależności od sformułowania tematu badawczego, warto dobrać takie narzędzia, które najpewniej doprowadzą nas do relewantnej informacji w sieci. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na katalogi tematyczne, specjalistyczne zestawienia i bazy danych, które kryją w sobie niezliczone dokumenty, nie objęte indeksowaniem zwykłych wyszukiwarek. Czas najwyższy głębiej zarzucić wędkę w „niewidzialną przestrzeń” wirtualnego oceanu wiedzy...

Strategia wyszukiwania informacji

1. Zanalizuj swój temat badawczy [pod kątem wyselekcjonowania źródeł informacji adekwatnych do zagadnienia].

Czy twój temat...
  • zawiera charakterystyczne słowa lub frazy?

  • np. Scjentolodzy,
    np. „Akcja afirmatywna”
  • nie zawiera wyróżniających się terminów ani fraz, lecz ogólne sformułowania, używane w wielu różnorodnych kontekstach, które najczęściej po wpisaniu do wyszukiwarki przywołują strony www nie adekwatne do poszukiwanej informacji?
  • wymaga ogólnego omówienia szerokiego problemu? np. „literatura średniowieczna”, „alternatywne źródła energii”
  • dotyczy wąskiego aspektu szerszego zagadnienia?
  • zawiera terminy, które posiadają wiele synonimów lub różne warianty pisowni?

2. Wybierz odpowiednie źródła informacji na podstawie analizy tematu badawczego

 
Źródła informacji:

Cechy tematu
Wyszukiwarki Katalogi tematyczne [subject directories] Specjalistyczne bazy danych,
„niewidzialna, głęboka sieć” [deep, invisible web]
Ekspert
charakterystyczne słowa lub frazy Sprawdź termin lub frazę „ ...” w wyszukiwarce: Google, Yahoo, Altavista, AllTheWeb Poszukaj szerszego pojęcia, sprawdź czego dotyczy termin, fraza Poszukaj takiego katalogu - zestawienia, które swoim zasięgiem obejmuje szeroki temat Znajdź specjalistyczny katalog przedmiotowy na swój temat, napisz emaila do autora tej strony, która zawiera rzetelne, profesjonalne informacje, spróbuj nawiązać kontakt z grupą dyskusyjną lub autorem bloga
brak specjalistycznych terminów lub fraz Wpisz więcej niż jedno słowo lub jedną frazę do wyszukiwarki, tak, aby ograniczyć ilość wyników Spróbuj poszukać charakterystycznych terminów w katalogu przedmiotowym
ogólny zarys szerokiego zagadnienia Nie polecana Poszukaj w specjalistycznym katalogu przedmiotowym odpowiadającym twojemu tematowi
wąski zakres powszechnego zagadnienia Wyszukaj przy pomocy operatorów Boole’a: np. w Yahoo Poszukaj takiego katalogu - zestawienia, które swoim zasięgiem obejmuje szeroki temat
wieloznaczne terminy, synonimy Korzystaj z wyszukiwarek z systemem Boole’a lub skracaniem wyrazów i zastępowaniem sylab umownym znakiem (*, ?, #) Nie polecane


3. Wypróbuj różne taktyki wyszukiwania, nie ograniczaj się tylko do jednej, zwłaszcza jeśli nie przynosi ona dobrych rezultatów.

[Nie zakładaj, że wiesz dokładnie, czego szukasz. Przyjrzyj się wynikom i zastanów się, jakie inne narzędzia wyszukiwawcze mogą okazać się przydatne. Korzystaj z różnorodnych źródeł: od wyszukiwarek, po katalogi tematyczne i specjalistyczne bazy danych.]

Wyszukiwarki

Wyszukiwarka Google posiada jedną z największych baz danych stron www oraz innych typów dokumentów umieszczonych w sieci (np. blogów, grup dyskusyjnych, formatów: PDF, Word, Excel, Powerpoint). Pomimo tak wielkiej liczby różnych formatów, Google nie jest wystarczającym narzędziem wyszukiwania informacji. Mniej niż połowa indeksowanych dokumentów jest w pełni dostępna przez Google. W dodatku badania sieci wykazują, że każda wyszukiwarka indeksuje w połowie inne dokumenty niż konkurencyjne narzędzia. Dlatego warto także korzystać np. z Ask.com, Yahoo! Search.

Ponieważ systemy wszystkich wyszukiwarek w podstawowym stopniu odpowiadają tym samym standardom, dlatego można następująco scharakteryzować ogólną funkcjonalność wyszukiwarek:

Możliwości w Google, Yahoo, Ask.com Brak opcji w Google, Yahoo, Ask.com
  • szukanie frazy w cudzysłowie
  • operatory logiczne: OR (lub)
  • - (oprócz), + (wymaga) dokładnej formy słowa
  • opcja zawężenia wyników wg kategorii języka - w wersji zaawansowanej
  • brak opcji skracania wyrazów
  • brak rozróżniania małych i wielkich liter

Inne wyszukiwarki specjalistyczne:
  • www.newstrawler.com - gazety w kilkunastu językach
  • net3.pl, plikoskop.internauci.pl - polskie wyszukiwarki plików
  • tile.net - wyszukiwanie list dyskusyjnych
Internet gwarantuje dostęp do tysięcy specjalistycznych katalogów praktycznie na każdy temat. Katalogi tematyczne różnią się od wyszukiwarek przede wszystkim tym, że są tworzone przez ludzi, niejednokrotnie ekspertów z danej dziedziny, a nie „roboty” – programy komputerowe.

Ogólne katalogi takie jak: Librarians' Index, Academic Info, Infomine, About.com mogą być pomocne w dotarciu do bardziej szczegółowych spisów.

„Niewidzialna sieć”

Zasoby Internetu można podzielić na widzialne [visible] i niewidzialne [invisible, deep web]. „Sieć głęboka [deep Web] – określa obszary pozostające pod powierzchnią internetowego oceanu, o których istnieniu zwykli użytkownicy nawet nie wiedzą” [Borowski, 2000]. Niezbadane obszary sieci, pozostające poza obszarem indeksowania wyszukiwarek, stanowią co najmniej trzy razy większą liczbę niż indeksowane dokumenty. Wynika to z tego, że Roboty-Pająki [spiders-robots] nie mają dostępu do pewnych stron, które są chronione np. prawem autorskim, licznymi zabezpieczeniami, systemem kodów. Jednym ze sposobów na ich odnalezienie jest między innymi serwis Invisibleweb.com, podzielony na kategorie tematyczne katalog stron www z wyszukiwarką. Zasoby „głębokie” obejmują: specjalistyczne bazy danych dostępne przez www (95% bezpłatnie), strony www generowane dynamicznie po zadaniu pytania. Aby świadomie korzystać z zasobów „niewidzialnej sieci”, należy zapoznać się z: bazami danych z konkretnej dziedziny, specjalistycznymi serwisami, katalogami tematycznymi; warto też zapytać Google, Yahoo [np. „baza danych” kino].

Katarzyna Bilińska



Literatura:

Barker, Joe (2005). Recommended Search Strategy: Analyze your top Search with peripheral vision. (dok. elektr.) dostęp: 10.06.2007 http://www.lib.berkeley.edu/teachinglib/Guides/Internet/Strategies

Borowski, Jacek (2000). Głęboka sieć. „Wprost” nr 37/2000 (928) (dok. elektr.) dostęp: 10.06.2007 http://websearch.about.com/od/invisibleweb/a/invisible_web.htm

Derfert-Wolf, Lidia (2004). Jak przetrwać w "wieku informacji"? Delivered at II Forum Wiedzy Interdyscyplinarnej im. J. J. Śniadeckich, Bydgoszcz - Żnin (Poland). Presentation. (dok.elektr.) dostęp: 19.06.2007 http://eprints.rclis.org/archive/00005123/

Sherman, Chris (2007). The Invisible Web. (dok.elektr.) dostęp: 15.06.2007
http://www.freepint.co.uk/issues/080600.htm#feature.

    Biuletyn Informacyjny nr 29/2007Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK